بررسي روش «طبري» در مواجهه با اختلاف قرائات در تفسير «جامع البيان في تأويل القرآن»

Examining the Tabari method in the face of different readings In the Tafsir of Jamae al-Bayan fi Tawwil al-Qur an

طبري در تفسير جامع البيان ضمن ذكر اختلاف قرائت ها در ذيل هر آيه اي كه اختلاف قرائت در آن وجود دارد، به نقد، بررسي و در نهايت ترجيح يك قرائت با توجه به معيار خود مي پردازد. اين مطالعه با روش تحليل محتوا و با تكيه بر منابع كتابخانه اي به دنبال رديابي شيوه برخورد طبري با اختلاف قرائات و هم چنين احصاء مهم ترين مباني وي در ترجيح قرائات است. مهمترين شيوه طبري در برخورد بار قرائت هاي مختلف عبارت است از: ترجيح قرائت باتوجه به مباني، انتخاب دو نوع قرائت، توجيه قرائات، اجتهاد در قرائت، ذكر اختلاف قرائت بدون ترجيح. و هم چنين مهمترين مباني صاحب جامع البيان در ترجيح قرائت هاي مختلف نيز عبارت است از: هماهنگي قرائت با رسم المصحف، هماهنگي قرائت با قواعد ادبيات عرب، توجه به سياق در ترجيح قرائت، استناد به روايات در توجيه برخي قرائات، قرائت و اجماع اهل تفسير، اجماع حجت، ترجيح قرائت معروف تر و مشهور تر، توجه به اجماع فقهاء، ترجيح قرائت فصيح، موافقت با قرائت اهل اسلام. طبري نخستين مفسري است كه به اختلاف قرائات توجه كرده است در نتيجه تفسير او يكي از منابع مهم در بحث قرائات مي باشد.