جزيه و كاركردهاي آن از ديدگاه خاورشناسان

گسترش اسلام در سرزمين جزيرة العرب و سرزمينهاي تحت قلمرو ايران و روم موجب ارتباط مسلمانان و اهل كتاب گرديد كه با بستن پيمان با مسلمانان بر اساس نص صريح قرآن كريم و سيرة نبي مكرم به اسلام صلي الله عليه و آله، به عنوان اهل ذمّه موظف به پرداخت ماليات سرانه‌اي به نام جزيه به حاكم اسلامي شدند. حكومت اسلامي در قبال دريافت جزيه موظف به حمايت از آنان گرديد تا در كنار مسلمانان، همزيستي مسالمت آميزي داشته باشند. تلاش براي پاسخ به شبهات خاورشناسان در زمينه روابط مسلمانان با اهل ذمّه امري بسيار ضروري است و آگاهي بخشي و بصيرت افزائي مسلمانان در عصر حاضر اهميت اين مسأله را دوچندان مي نمايد. در اين پژوهش سعي بر آن است تا با روش توصيفي- تحليلي به نقد ديدگاه خاورشناسان در بارة جزيه و كاركردهاي آن پرداخته شود. برخي از خاورشناسان بدون رعايت اصل بي طرفي در تحقيقات علمي كه خود مدعي آن هستند؛ به تاثير جزيه در گروش اهل كتاب به دين مبين اسلام اصرار ورزيده و عواملي همچون: فطري و عقلاني بودن معارف و جامعيت آن اسلام ، جذابه هاي بي نظير قرآن كريم، عدالتخواهي و مساوات طلبي اسلامي، نقش بي بديل مبلغان مسلمان در گسترش اسلام، سبك زندگي و روابط اجتماعي مسلمانان و عدالت ورزي و نيكوسيرتي اهل ايمان را ناديده گرفته اند و به تحريف و نقص معارف اديان پيش از اسلام كه جذابيتي در ميان پيروان خود نداشته و خشك و بي روح گشته بودند، اشاره ننموده اند. آنان محدوديت هاي اجتماعي و فشارهاي اقتصادي جزيه را كه در بيشتر اوقات، مقدار آن كمتر از مالياتي بود كه مسلمانان تحت عناوين مختلفي به حكومت اسلامي مي پرداختند را بزرگ كرده و آن را علت گرويدن اهل ذمّه به دين اسلام دانسته، كه به دور از واقعيتهاي تاريخي است.