بررسي مؤلفه هاي پايداري در معماري سيستان با هدف مديريت انرژي در ساختمان (مطالعه موردي: آثار پيش از اسلام در محوطه كوه‌‌خواجه)

Investigating sustainability components in Sistan architecture with the aim of energy management in buildings (Case study: Pre-Islamic artefacts in the area of Mount Khwaja)

معماري پايدار يكي از ايده‌هاي برنامه‌ريزي و طراحي براي ساخت و از جمله مباحثي است كه امروزه به‌واسطۀ فراگيري و اهميت موضوعات مورد بحث آن، در سطح گسترده‌اي به‌ويژه محافل علمي و دانشگاهي در عرصۀ عمل و بنيادهاي حرفه‌اي مورد آزمايش و پژوهش است. در اين مقاله با هدف شناخت مؤلفه‌هاي پايداري، پس از جستجو در مفاهيم پايداري و توسعۀ پايدار، به مفاهيم پايداري در معماري پرداخته شده و اصول و ويژگي‌هايي كه يك ساختمان بايد داشته باشد تا معماري پايدار به حساب آيد بيان شده است. روش اين پژوهش كه از نوع كيفي و با رويكرد توصيفي است مبتني بر مطالعات كتابخانه‌اي و ميداني است. به استناد اين روش، معماري گذشته سيستان به‌طور عام و قلعه كافرون كوه‌خواجه سيستان به‌طور خاص مورد مداقه قرار گرفته است و با بررسي و تحليل اين معماري و اثر مؤلفه‌هاي اقليمي و طبيعي بر آن، مشخص شده است كه فنون و قواعد به‌كار رفته در آن واجد شاخص‌هاي پايداري بوده و توانسته است به نحو شايسته‌اي به مسائل محيطي خود پاسخ دهد؛ بنابراين مي‌توان معماري سيستان را معماري پايدار به حساب آورد. نتايج حاصل از اين تحقيق نشان‌دهنده استفاده از سقف‌هاي گنبدي، تهويۀ مطبوع طبيعي، ايوان در جبهۀ جنوبي بنا و جلوي اتاق‌ها، ضخامت زياد ديوارها و بكارگيري مصالح با ظرفيت حرارتي مناسب، بوم‌آورد و سازگار با اقليم در معماري پيش از اسلام منطقه سيستان با هدف پايداري مي‌باشد.