كاربرد توموگرافي الكتريكي در بررسي زمين‌لغزش، مطالعه موردي: آزادراه تهران-شمال

Electrical Tomography Application in Landslide Investigation,Case Study: Tehran-North Freeway

زمين‌لغزش به حركت توده‌اي از مواد شامل سنگ، خاك و يا واريزه بر روي شيب‌ دامنه‌ها براثر عوامل طبيعي و مصنوعي گفته مي‌شود. به‌منظور تعيين سطح لغزش واقع در كيلومتر 28 قطعه يك آزادراه تهران-شمال از روش ژئوفيزيكي توموگرافي مقاومت ويژه الكتريكي دوبعدي استفاده شده است. با استفاده از اين روش مي‌توان توزيع مقاومت ويژه در محيط زيرسطحي را با دقت در امتداد قائم و افقي خط پيمايش بررسي كرد. عمليات برداشت داده‌هاي مقاومت الكتريكي در يك شبكه تقريباً منظم به روش شلومبرژه بر روي 8 پروفيل موازي با راستاي شرق- غرب و عمود بر محور لغزش انجام شده است. بر اساس مدل‌سازي وارون صورت گرفته بر روي داده‌هاي حاصل از برداشت ژئوفيزيكي، لايه سطحي متشكل از آبرفت‌هاي درشت‌دانه، توف و سيلت باضخامت تقريبي 10 متر بر روي لايه شيلي با مقاومت ويژه پايين‌تر از 150 اهم‌متر قرار گرفته است. همچنين، سنگ‌بستر منطقه شامل ماسه‌سنگ و مارن هوازده با مقاومت ويژه الكتريكي بيش از 150 اهم‌متر است كه با نتايج حاصل از حفاري در منطقه نيز تائيد شده است. درنهايت، روش توموگرافي مقاومت الكتريكي به‌عنوان روشي ارزان و غيرمخرب براي مطالعه زمين‌لغزش‌ها توصيه مي‌شود.

Landslide is the movement of a mass of material, including rock, soil, or debris, on the slope of the hillsides due to natural and artificial factors. The geophysical method of two-dimensional electrical resistivity tomography has been used to determine the slip surface located at 28 km of section 1 of the Tehran-North freeway. Utilizing this method, the distribution of resistivity in the subsurface can be accurately investigated along with the vertical and horizontal directions of the survey line. Collecting electrical resistivity data in an almost regular network by the Schlumberger method has been performed on eight profiles parallel to the east-west direction and perpendicular to the slip axis. Based on inverted modeling of geophysical data, a surface layer consisting of coarse-grained alluvium, tuff, and silt with a thickness of approximately 10 m is located on the shale layer with a resistivity of fewer than 150 ohms. Also, the area s bedrock includes sandstone and weathered marl with an electrical resistivity of more than 150 ohms, which has been confirmed by the results of drilling in the area. Finally, electrical resistivity tomography is recommended as a cheap and non-destructive method for studying landslides.