افزايش تاب‌آوري بخش كشاورزي در مواجهه با تغييرات اقليمي

بخش كشاورزي تحت تأثير تهديدهاي مختلفي از عوارض محيطي همچون تغيير اقليم، فرسايش خاك، آلودگي و شوري خاك، آلودگي آب، كاهش كمي آب مي‌باشد اما از سوي ديگر فعاليت‌هاي كشاورزي خود يكي از عوامل مهم اثرات و پيامدهاي محيط‌زيستي بر روي منابع زيستي، فيزيكي و انساني به شمار مي‌آيد. آسيب‌پذيري بخش كشاورزي به دليل تغييرات اقليمي به‌عنوان يكي از مهم‌ترين چالش‌ها در بحث امنيت غذايي در كشورهاي مختلف مطرح‌شده است. ترويج و آموزش كشاورزي پايدار و هوشمند به تغيير اقليم، نقش اساسي جهت افزايش تاب‌‌آوري بخش كشاورزي، افزايش پايدار محصولات و درآمد كشاورزي و همچنين كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي در اين بخش دارد. در اين پژوهش، از طريق روش تحقيق كيفي با كمك تكنيك فراتركيب و نرم‌افزار مكس‌كيودا 2020، پس از غربالگري‌هاي اوليه، مرور مطالعات سيستماتيك 70 سند و مرجع علمي مرتبط در زمينه كشاورزي هوشمند به اقليم انجام گرفت. بر اين اساس 65 مؤلفه فعاليت‌هاي ترويج و آموزش در زمينه كشاورزي پايدار اقليم‌محور در 9 مقوله اصلي آموزش و ترويج به‌منظور توان‌افزايي، مشاركت و ارتقاء سرمايه اجتماعي، بهبود دستيابي به منابع مالي و اعتباري، نحوه مديريت منابع خاك، اراضي، آب و محصولات، كاربرد فناوري‌هاي ديجيتال، طراحي و كاربرد ماشين‌آلات و ساير فناوري‌ها، افزايش تحقيقات و اشتراك‌گذاري دانش، كاهش توليد گازهاي گلخانه‌اي در بخش كشاورزي، نحوه سياست‌گذاري و اجراي كشاورزي هوشمند به اقليم، به‌كارگيري رويكردهاي يكپارچه‌سازي در افزايش تاب‌آوري بخش كشاورزي در مواجهه با تغيير اقليم از طريق كشاورزي هوشمند به اقليم مورد شناسايي قرار گرفته است. اين مؤلفه‌ها مي‌توانند به‌عنوان زمينه‌هاي آموزشي در مراحل مختلف فرآيند طراحي و اجراي سياست‌ها و برنامه‌هاي آموزش و ترويج كشاورزي و محيط‌زيست كشور به‌طور رسمي و غيررسمي لحاظ گردد.