فرصتهاي مذهبي و فرهنگي انقلاب اسلامي ايران در مسئله جهاني شدن

مذهب و فرهنگ در قلمرو جمهوري اسلامي ايران مي تواند اساسي ترين مؤلفه در تعريف هويت ايراني در تعامل يا تقابل با غرب باشد. «اسلام» و «ايران» به عنوان كليدي‌ترين مفاهيمي كه داراي بار معنوي و فرهنگي هستند، واژه‌هايي مي باشند كه مي توان از آن برداشت‌هاي چند وجهي داشت؛ نخست آموزه هاي مذهبي، فرهنگي و ادبي تازه و نويني است كه با كمك گرفتن از پيشينه سترگ فرهنگ و تمدن اسلامي- ايراني (تشيع) مي توان جامعه امروز را بهتر، اخلاقي تر، زيباتر و مدرن تر كرد. دوم مي توان به فرهنگ و تمدن كهن و پر بار ايران اشاره نمود. سوم اينكه آن را مي توان گستره جغرافيايي بزرگي تعبير نمود كه فرهنگ و تمدن ايران اسلامي، هم اكنون نيز در آن جاري است. از طرفي «جهاني‏شدن» به عنوان يك پديده نسبتا جديد، دغدغه فكري زمانه است. دغدغه بودن اين مقوله ناشي از چالش‏هاي فرهنگي، فكري و هويّتي اين پديده است. نكته مهم در جهاني شدن اين است كه ظهور انقلاب اسلامي به عنوان گفتمان سوم نشانگر تضعيف گفتمان‌هاي رايج غرب و شرق بوده است. از اين جهت اگر در مسئله جهاني شدن، بر مهمترين خصيصه‌ها و نقاط عطف مذهب و فرهنگ انقلاب اسلامي ايران تكيه شود، نه تنها مي توان چالش هاي جهاني شدن را به فرصت تبديل كرد، بلكه فرصت هايي مستقل به دست خواهد آمد كه با استناد به آن، بدون شك، انقلاب اسلامي ايران توان به چالش كشاندن گفتمان هاي فرهنگي رايج در غرب و شرق را خواهد داشت. در اين مقاله با استفاده از روش توصيفي-تحليلي، فرصت‌هاي مذهبي و فرهنگي حضور انقلاب اسلامي در مسئله جهاني‏شدن مورد بررسي قرار مي گيرند. يافته‌هاي تحقيق نشان مي دهد در مسئله جهاني شدن، انقلاب اسلامي ايران با تكيه بر عمده‌ترين خصائص مذهبي از جمله تعاليم ناب، فطري و متساهل مذهب تشيع، روش‌هاي اجتهادي و خرد گرا، اعتقادات و هويت سازگار و كامل تشيع ايراني به عنوان گزينه سوم و اصلي براي برون رفت از بحران معنويت و هويت در جهان شرق و غرب، تلازم و همسازي ظهور منجي و جهاني شدن راستين و مؤلفه هاي فرهنگي از جمله تمدن، هنر و معماري درخشان اسلامي، ادبيات غني و شعراي نامدار و جهاني از قبيل مولوي، سعدي و حافظ، نقش محوري در همگرايي منطقه اي و انسان گرايي ايراني و شيعي، مي تواند نقشي تأثير گذار در ميراث بشري داشته باشد و به علاوه مجهز به توانمندي هايي شود كه با تكيه بر آن ها خود را در جايگاه شايسته قرار دهد.