واكاوي تغييرات بارش فرين زمستاني با استفاده از داده­ هاي GPCP در منطقه ايران

در پژوهش حاضر از داده­ هاي، پروژه اقليمي بارش جهاني (GPCP) به صورت روزانه براي دوره ­ي 26 ساله از سال 1997-2022، براي ارزيابي تغييرات بارش فرين در ايران، استفاده شده است. نتايج به دست آمده نشان مي­ دهد كه در فصل زمستان، براي ارتفاعات زاگرس و البرز و مناطق مركزي و شرق و جنوب شرق ايران ، روند بارش فرين، كاهشي بوده است. همچنين از بررسي شدت و فراواني وقوع بارش فرين مي ­توان اظهار كرد كه عبور سامانه ­هاي بارشي كه از مديترانه و درياي سرخ وارد ايران مي­ شوند با ارتفاعات غربي برخورد كرده و باعث بارش موثر مي­ شود نسبت به مناطق مركزي و شرقي ايران كه عمدتا كويري مي­ باشد.كه اين ارتفاعات غربي به نوبه خود موجب تغييرات در روند فضايي بارش در ايران مي­ شود. گرمايش زمين در چند دهه گذشته به شدت افزايش يافته و يكي از پيامد­هاي آن تاثير بر بارش به‌ويژه بارش‌هاي فرين است. در پژوهش حاضر با واكاوي داده ­هاي شبكه­ بندي شده GPCP در دوره 1997 تا 2022 در منطقه ايران، تغييرات زماني و مكاني بلندمدت در شدت، فراواني و روند بارش فرين در فصل زمستان تعيين شده ­است. در هر نقطه شبكه 95 امين صدك بارش روزانه به‌عنوان آستانه بارش فرين تعريف مي‌شود. بارش روزانه حداقل 1/0 ميليمتر به­ عنوان آستانه بارش براي محاسبه و تعيين فرين­ هاي بارش در نظر گرفته مي­ شود. نتايج بيانگر روند كاهشي تغييرات بارش ميانگين و فرين در فصل زمستان براي منطقه ايران است كه تاثير بيشترگرمايش زمين بر بارش فرين نسبت به بارش ميانگين را نشان مي­ دهد. بيشترين شدت و فراواني بارش فرين مربوط به مناطق غرب و جنوب‌غرب ايران و ارتفاعات زاگرس و كم­ترين آن مربوط به نواحي مركز، شرق، جنوب‌شرق و شمال‌شرق ايران است. نتايج بررسي روند تغييرات بلند مدت بارش فرين نشان مي ­دهد كه روند شدت بارش فرين در منطقه جنوب‌غرب ايران به صورت معناداري كاهش يافته است و در ديگر مناطق كشور روند معناداري وجود ندارد.