راهكارهاي مقابله با آسيب هاي اجتماعي در جامعه از منظر اسلام ( مطالعه موردي بي حيايي )

«حیا» واژه ای عربی است، در لغت به مفهوم شرمساری و خجالت (۱) توبه و حشمت(۲)، عفت و عفاف (۳) است. با حیا یعنی عفیف و خجول (۴). كه در مقابل آن «وقاحت» و بی شرمی قرار دارد.(ابن منظور: لسان العرب، ج ۸، ص ۵۱؛ مفردات الفاظ القرآن، ص ۲۷۰، و ابن اثیر: نهایه، ج ۱، ص ۳۹۱) در زبان فارسی با كلماتی همچون: «شرم» و «از رم» از آن یاد شده است. برخی واژه «حیا» را حالت انكسار و شكستگی روانی (طریحی، ۱۴۰۸: ۱ / ۴۸۲)، پارهای آن را انقباض نفس (راغب اصفهانی، ۱۴۱۲: ۲۷۰) و برخی نیز آن را حشمت، وقایه و خودنگهداری (ابن اثیر، ۱۳۶۷: ۱ / ۳۹۱) حیا، به معنای گرفتگی نفس از چیزی و ترك آن چیز از ترسی سرزنش است. شهید مطهری (ره) می گوید: حیا معادل خاصی ندارد و نمی توان آن را در چند كلمه معنی كرد.(۵) برخی، واژه های شرم، حیا و خجالت را مترادف هم پنداشتهاند. (غزالی، ۱۳۶۸: ۱ / ۱ ۲۵) این نظر قابل نقد است؛ بدین بیان كه حیا یك صفت پسندیده اخلاقی بوده و عبارت است از كنترل ارادی رفتار خویش به منظور حفظ حریم بین خود و دیگران؛ درحالی كه شرم و خجالت حالتی هیجانی است كه فرد در ان به گونهای غیرارادی از انجام عملی یا بیان عقیده ای و یا حضور در جمع و جماعتی، خودداری میكند. در این حال، فرد مضطرب است و بر رفتار خود تسلط اندكی دارد. به سخنی دیگر، مراد از شرم، افراط ناتوانی فرد در برخورد با افراد اجتماع است. این ناتوانی در روانشناسی با تعابیری چون كناره گیری و انزواطلبی بیان شده است.