بررسي ردپاي اكولوژيك آب در محصولات گندم و جو در استان آذربايجان شرقي

تحقيق حاضر با هدف بررسي ردپاي اكولوژيك آب مجازي گندم و جو آبي به عنوان دو محصول استراتژيك و مهم زراعي در شهرستان­هاي استان آذربايجان شرقي انجام شد. بدين منظور از داده­هاي هواشناسي، عملكرد محصول و سطح زيركشت محصول زراعي گندم و جو بر اساس آمارنامه محصولات زراعي در سال­ 1398-1399 استفاده شد. همچنين براي محاسبه تبخير و تعرق، نياز خالص آبياري و باران موثر از نرم­افزار NETWAT استفاده شد. راندمان آبياري براي محصول گندم 45 درصد و براي محصول جو 35 درصد در نظر گرفته شد. نتايج نشان داد مجموع ردپاي آب در توليد گندم در سطح استان حدود 42042 مترمكعب بر تن بوده كه سهم آب آبي، سبز، خاكستري و سفيد بترتيب 31، 15، 16 و 38 درصد بوده است. همچنين در توليد جو، مجموع ردپاي آب در حدود 43577 مترمكعب بر تن بدست آمده كه سهم اجزاي آب آبي، سبز، خاكستري و سفيد بترتيب 22، 17، 20 و 41 درصد بوده است. جلفا و خداآفرين بيشترين سهم آب آبي و آب سفيد و كمترين سهم آب خاكستري و شهرستان عجبشير بيشترين سهم آب سبز و آب خاكستري و كمترين سهم آب آبي و آب سفيد را بخود اختصاص داده­اند. موارد مديريتي از قبيل؛ استفاده از آبياري تحت فشار، انتخاب واريته مناسب گياهي، كاهش مصرف مواد شيميايي، اعمال كم آبياري و مديريت زمان شروع و خاتمه آبياري (cut-off) در آبياري سطحي مي­تواند منتج به كاهش اجزاي ردپاي آب و درنتيجه افزايش بهره­ وري آب گردد.