نقش ديالوگ و نقل ‌قول در روايت‌هاي تاريخ بيهقي

در چند دهۀ اخير جنبه‌هاي مختلفي از تاريخ بيهقي بررسي و زوايايي ناشناخته از آن روشن شده‌است؛ تا آن‌جا كه بسياري از پژوهشگران، اين اثر را رمان دانسته‌اند و برخي روايتي سينمايي براي آن متصور شده و حتي جنبه‌هاي دراماتيك و نمايشي‌اش نيز مورد توجّه قرار گرفته‌است. از سوي ديگر دقتِ نظر در نظريه‌هاي روايت و همچنين مانيفست‌هاي گزارش‌هاي مطبوعاتي، جلوه‌اي تازه از تاريخ بيهقي را نمايان ساخت. تاريخ بيهقي در زمرۀ روايت‌هاي واقع‌گرا مي‌گنجد و شيوۀ روايگريِ خالقِ اين كتاب، مشابه گزارش‌هاي مطبوعاتي، موسوم به «روايي ـ داستاني» است. از ميانه‌هاي دهۀ 60 ميلادي در نظريه‌پردازي‌هاي روزنامه‌نگارانه، رويكردهاي داستاني با گزارش‌نويسي در سبك «روزنامه‌نگاري نوين» به‌عنوان يك اصل مهم پذيرفته شده است. «توجّه به شخصيّت فردي»، «گفت‌وشنودهاي وسيع»، «بيان جزئيات نمادي» و «توصيف صحنه‌به‌صحنه» ويژگي‌هاي اساسي روزنامه‌نگاري نوين است كه نقش ديالوگ و نقل قول‌ها از سايرِ سازه‌ها پررنگ‌تر بوده و بيهقي در پيشبرد روايت به بهترين شكل آن بهره برده است. او با استفاده از اين سازه‌ها، به روايت جذابيت بخشيده و از سوي ديگر بخش اعظمِ معرفيِ كاراكترها و شخصيت‌پردازي در اين روايت‌ها بر دوش ديالوگ‌ها و نقل‌قول‌هايي است كه در خلال روايت بيان مي‌شود.