ارزش و منزلت تاريخي تاريخ بيهقي

كتاب تاريخ بيهقي هم از جنبۀ تاريخ‌نگاري و هم از جنبۀ ادبي به عنوان يكي از شاهكارهاي نثر فارسي مورد توجّه همگان بوده است. در اين كتاب، قدرت استنباط بيهقي، شناخت او از جامعۀ عصر خود و تحليل علل وقايع معرفي منبع روايات و اطلاعات نويسنده در مورد موضوعات مختلف و اظهار نظر دربارة درستي و نادرستي روايات مختلف و غيره به وضوح ديده مي شود. بيهقي معتقد است كه در عين غور در وقايع و نكته‌سنجي در دقايق تاريخ نبايد فراموش كرد كه رويدادهاي بزرگ و كوچك نيز تطور بطيء روزگار يك تركيب تاريخي اند. اين باور منافاتي ندارد با آن كه نگارش تاريخ همراه با نقد موشكافانه و البته علّي و تحليلي وقايع صورت بگيرد. وي معتقد است مهم ترين نكته در نوشتن تاريخ و به طور كلي هر كار علمي، نداشتن تعصب، نظر و غرض شخصي است. شهامت، تربيت علمي و درك بالاي بيهقي سبب شد كه وي بدون تعصب و تربد حقايق و تاريخ را با رويكردي علي و تحليلي با استفاده از قلم ارزشمندش به ثبت برساند. ظرافت و صداقت كلام بيهقي در تاريخ نگاري از مهم ترين ويژگي هاي اين اثر است كه در كتب تاريخي ديگر كمتر به آن توجه شده است.