آسيب‌شناسي گفتمان آمايش در ايران (چرا آمايش در ايران به گفتمان تبديل نشده است؟)

از ابتداي دهه ۵۰ هجري شمسي كه اصطلاح آمايش سرزمين در ادبيات برنامه‌ريزي ايران مطرح شد، علي‌رغم گذشت بيش از نيم قرن تاكنون مقوله آمايش نه در سطح نظام تصميم‌گيري و اجرا و نه در حوزه عمومي تبديل به گفتمان نشده است. از اين رو علي‌رغم ضرورت و اهميت هيچ‌گاه مطالبه عمومي در زمينه آمايش سرزمين شكل نگرفته و حتي متأسفانه در حوزه‌هاي تخصصي نيز مطالبه توجه به رويكرد آمايشي، تقنين قوانين لازم و جريان پيدا كردن تدابير اجرايي ذيل راهبردهاي آمايشي ابراز نشده است. بنابراين در طول اين نيم قرن فراز و فرودهاي بسياري در رابطه با آمايش سرزمين و نهادهاي مرتبط مشاهده شده است؛ به گونه‌اي كه توقف رويكرد آمايشي و تعطيلي نهادهاي مرتبط هيچ انتقادي را برنينگيخته و توجه به راهبردها و تدوين سياست‌ها بيشتر معطوف به سليقه و خواست برخي مديران و كارشناسان بوده است و نه در پاسخ به مطالبه‌اي عام يا خاص. توجه به ريشه‌هاي اين وضعيت و آسيب‌شناسي و شناخت عوامل فرهنگي، مديريتي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي دخيل در آن مي‌تواند به رقم زدن فضاي مطلوب و بسط و تعميق گفتمان آمايشي به ‌عنوان يك خرده گفتمان ذيل گفتمان پيشرفت در سپهر عمومي و در نظام برنامه‌ريزي بينجامد. شناسايي گره‌هاي موجود در مسير گفتمان شدن رويكرد آمايش سرزمين و ارائه راهبردها و سياست‌ها براي شكل‌گيري، بسط و تقويت گفتمان آمايشي در ايران و نهايتاً ارائه پيشنهادهاي مشخص براي رعايت الزامات آمايش سرزمين در اجراي تدابير سند الگوي اسلامي ايراني پيشرفت هدف اين مقاله است.