ارزيابي خرابي معدن زيرزميني سرب نخلك به روش مدل‌سازي عددي

Evaluation of damage of Nakhlak underground lead mine by numerical modeling method

با توجه به پيشرفت فناوري و به اتمام رسيدن منابع معدني سطحي، توجه كشورهاي توسعه يافته به احداث فضاهاي بزرگ زيرزميني جهت دسترسي به ذخايرمعدني روبه افزايش است. تحليل تنش‌ها، كرنش‌ها و جابه‌جايي‌هاي پيرامون فضاي زيرزميني معدني و عمراني و از طرفي ارزيابي زون خرابي ناشي ازحفاري پيرامون سازه زيرزميني در نتيجه تنش‌هاي برجا زياد يا ناهمسانگري تنش‌هاي برجا حتي بدون استفاده ازآتشباري ازاهميت خاصي برخورداراست. در معدن زيرزميني سرب نخلك به دليل گسترش ماده معدني به صورت شرقي - غربي، لنگه‌سنگي پيشنهادشده كه سبب ايجاد دوكارگاه شمالي و جنوبي در اطراف آن شده است. در اين تحقيق به بررسي پايداري لنگه‌سنگي پس ازحفركارگاه جنوبي معدن زيرزميني سرب نخلك تا تراز 914 (125- متري) به روش عددي تفاضل‌محدود و با استفاده از نرم‌افزار فلك سه‌بعدي پرداخته شده است. روش حفاري، استخراج از طبقات فرعي انتخاب شده و مدل رفتاري موهركلمب پيوسته فرض شده است و به دليل پايين بودن سطح ايستابي از تاتير آب‌هاي زيرزميني درمدل‌سازي صرفه‌نظرشده است. ناحيه خرابي به دست آمده از روش عددي كه به دليل حفاري كارگاه جنوبي ايجادشده با معيار سطح تسليم نرماليزه ارزيابي شده است. براساس نتايج مدل‌سازي عددي، جابه‌جايي‌ كلي و تنش حداكثرحاصله از حفركارگاه جنوبي به ترتيب برابر 47/11 سانتي‌متر و 13/19 مگاپاسكال به دست آمده است. ميزان تنش‌هاي القايي پيرامون لنگه‌سنگي پس ازحفاري كارگاه جنوبي درهيچ يك از مراحل حفاري از مقاومت توده‌سنگ فراتر نرفته و شكست و گسيختگي درتوده‌سنگ اتفاق نيفتاده است. ابعاد نسبت ناحيه پلاستيك شدگي به ناحيه حفاري شده كارگاه جنوبي (ناحيه سطح تسليم نرماليزه) درمقاطع 50 متري از ابتدا تا انتهاي لنگه‌سنگي از سمت شرق به غرب در نرم‌افزار اتوكد محاسبه شده و مقادير آن كمتر از يك به دست آمده است. با توجه به نتايج دست آمده و ارزيابي ناحيه خرابي ايجاد شده مي‌توان به پايداري لنگه‌سنگي با حفاري كارگاه جنوبي پي برد.