تأثير و تأثر هويت ايراني و معماري: خيابان هاي ميرزا كوچك خان و سي تير تهران

هم‌نشيني بناهاي مذهبي متعلق به سه اقليت ديني در شهرهاي ايران و در كنار كثرت مساجد، نشان‌دهندۀ پذيرش اين بناها توسط مردم و درك ايرانيان از تفاوت‌هاي اعتقادي موجود در بستري واحد ـ يعني هويت ايراني ـ است. به همين دليل، وجود چهار بناي مذهبي در محور خيابان‌هاي ميرزا كوچك‌خان و سي‌تير پايتخت نيز با لقب «خيابان اديان» ادراك مي‌شود. اما آنچه امروز و در پي توسعۀ اقتصادي شهر اتفاق افتاده، تبديل بافت منطقه به محدوده‌اي تجاري بوده كه بخش متراكمي از اين تجاري‌سازي نيز در جدارۀ خيابان‌هاي مذكور و مجاورت بناهاي نام‌برده قرار دارد. هدف اين پژوهش، بررسي تأثير اين تغيير بافت و به حاشيه رفتن چهار بناي مذهبي، بر شيوۀ ادراك محيط توسط عموم ناظران است؛ به همين منظور، ويژگي‌هاي پديدارشدۀ اين بناها به‌عنوان نمادهاي مذهبي و بافت تجاري به‌عنوان جدارۀ غالب، ارتباط اين دو با بستر قرارگيري خود يعني محيط شهري و نيز چگونگي ادراك اين مجموعه توسط ناظران، با بهره‌گيري از روش تحقيق پديدارشناسي و اصل «ادراك نقش و زمينه» در نظريۀ گشتالت واكاوي شده است. در پايان پژوهش به نظر مي‌رسد كه اولويت‌يافتن واحدهاي تجاري در «پديدار شدن به‌مثابه يك پديده»، موجب تنزل جايگاه اين چهار بنا در مراتب ادراك ناظران شده و در نتيجه، هويت اين محيط از محل هم‌نشيني نمادهاي مذهبي ايران به محوطه‌اي تجاري با چند تك‌بناي بازماندۀ تاريخي تبديل گشته است. به عبارت ديگر، امروزه عنوان «خيابان اديان» بر اين محور شهري، بي‌اعتبار به نظر مي‌رسد.