مروري بر سيستم‌هاي انكپسولاسيون مواد زيست فعال مبتني بر نانوحامل‌هاي ليپيدي

A review on the encapsulation systems of bioactive substances based on lipid nanocarriers

سيستم انتقال دهنده، محصول يا وسيله اي است كه تركيبات زيست فعال را به بدن وارد مي كند، همچنين كارآيي محصول را به وسيله ي رهايش در بافت هدف با سرعت مناسب بهبود مي دهد. سيستم هاي نانوحامل مواد زيستي عموما بر پايه ي كربوهيدرات ها، پروتئين يا ليپيدها ايجاد مي شوند. نانوحامل هاي ليپيدي به دليل توان مناسبي كه در افزايش قدرت انحلال پذيري و زيست دسترسي تركيبات ليپيد دوست و كم محلول در آب دارند، حامل هاي مهمي در سيستم هاي زيستي محسوب مي شوند. انواع مختلفي از سيستم هاي انتقال نانوذرات براساس ليپيدها مانند: نانوامولسيون ها، نانوليپوزوم ها، نانوذرات ليپيدي جامد، ريزلوله هاي ليپيدي، نانوكره هاي ليپيدي و حامل هاي ليپيدي نانوساختار وجود دارند. پركاربردترين سيستم هاي انتقال نانوذرات با حامل ليپيدي شامل: نانوذرات ليپيدي جامد (SLN)، حامل هاي ليپيدي نانوساختار (NLC) و نانوليپوزوم ها مي-باشند. نانوليپوزوم ها داراي دو فاز آبي و ليپيدي هستند، از اين رو مي توانند براي كپسولاسيون مواد محلول در آب، محلول در ليپيد و آمفي فيل مورد استفاده قرار گيرند. SLN در مقايسه با نانوامولسيون‌ها و ليپوزوم‌ها مزاياي مختلفي همچون: كارآيي كپسولاسيون بالا، امكان توليد و استريليزاسيون در مقياس وسيع دارند. NLC نسبت به SLN مزايايي از جمله: زيست تخريب پذيري، رهايش كند و عدم نياز به حلال هاي آلي به هنگام توليد دارند. بنابراين سيستم انتقال مناسب بر اساس ويژگي هايي نظير: انحلال‌پذيري، حفظ پايداري تركيبات، ايمن بودن و كارآيي انكپسولاسيون، متناسب با هدف انتخاب مي‌شود.