هنجارگريزي فعلي در مثنوي معنوي

مولانا، در مثنوي معنوي با زبان سليس، مضامين اخلاقي، حكمي و تعليمي را به خوانندگان منتقل كرده‏است. وي در مثنوي كوشيده ‏است از استعارات و تشبيهات دشوار پرهيز كند تا افق نويني را در خوانندگان خود به عرصه ي نمايش بگذارد. همين امر باعث شده‏است كه سخن مولوي از جايگاه ويژه اي در زبان و ادبيات فارسي برخوردار باشد. مولوي با به‏ كارگيري افعال باستاني كه در زبان شناسي امروزي نزديك به هنجارگريزي نحوي است و مي توان از آن با عنوان «هنجارگريزي فعلي» ياد كرد؛ اشعار خود را برجسته تر كرده‏ است. برجسته سازي و هنجارگريزي مولوي در مثنوي معنوي نشانگر تبحر و مهارت شاعر در به‏ كارگيري افعال متروك در اشعار خود است. ما در اين جستار به روش كتابخانه اي- تحليلي و توصيفي كوشيده ايم با مطالعه‏ مثنوي معنوي و فيش برداري از ابياتي كه ‏افعال مهجور در آن به‏ كار گرفته شده ‏است هر يك را به ترتيب حروف الفبا بررسي نموده و ميزان بسامد افعال مهجور و هنجارگريزي فعلي را مورد تحليل قرار دهيم؛ به فرض ما هدف مولوي در به ‏كارگيري مفاهيم و افعال متروك، تنگناي رديف شعري و وزن مثنوي بوده‏است كه‏ منجر به ‏افرينش «هنجارگريزي فعلي» شده ‏است؛ براي رد و پذيرش اين فرض در نتيجه به‏ آن مي پردازيم.