ديالوگ دراماتيك در مقام ديالكتيك انديشگاني با بررسي نمايشنامه آنتيگونه

تقابل نظام انديشگي، وجه اشتراك فلسفه و درام است. ديالكتيك فلسفي، حاصل تقابل دو انديشه متضاد و درام نيز حاصل تقابل دو نيروي متكي بر دو خواسته يا انديشه‌ي متضاد است كه منجر به پيشرفت داستان مي شود. هگل در بررسي تقابل دراماتيك، انديشه ي هر يك از طرفين تقابل را حامل بخشي از حقيقت مي داند و براي تشريح ديالكتيك دراماتيك، تراژدي آنتيگونه را مورد تحليل و بررسي قرار داده است. در اين جستار، به شيوه تحليلي-توصيفي و با اتكا به نظريه ي ديالكتيك هگل، نسبت ميان ديالكتيك فلسفي و ديالوگ دراماتيك را كاويده و انعكاس آن در نمايشنامه آنتيگونه سوفوكل را بررسي كرده ايم. در يك متن دراماتيك، ديالوگ مي تواند تقابل ميان انديشه و باور شخصيت ها را آشكار كند و از رهگذر اين تقابل، كشمكش پديد آيد و درنتيجه‌ي آن، روايت به ساحت درام در آيد. اساس نمايش، كشمكش يا تقابل انديشه و اراده شخصيت هاست. ديالكتيك نيز در اساس، يك فراشد است كه در جريان كنش، در ديالوگ تحقق مي يابد. به عبارتي، روش ديالكتيك با اتكا به منطق دروني، نظام انديشگي شخصيت هاي متقابل را غالباً از طريق ديالوگ آشكار و به صورت يك جريان و پويش مستمر در مسير تقرب به نتيجه (و كشف حقيقت از طريق اين منطق) شكوفا مي كند.