مروري برگواهي سلامت مواد تكثيري بخش باغباني در ايران

چكیده سلامت نهال یا عدم آلودگی به عوامل بیماري زاي گیاهی در كنار سایر فاكتورهاي نهال استاندارد، تعیین كننده ترین فاكتور در گواهی نهال، احداث، توسعه و مدیریت باغات مدرن میوه و نیز تجارت ملی، منطقه اي و بین المللی این نهاده مهم در بخش باغبانی دنیا محسوب می شود. عوامل بیماري زاي مختلف تولیدات كشاورزي را در طبیعت از نظر كمی و كیفی متاثر نموده و براي تعدادي از آنها بویژه در صنعت باغبانی، روش درمانی به جز استفاده از مواد تكثیري سالم متصور نمی باشد. به همین دلایل، و همانند سایر كشورهاي پیشرو در صنعت تولید و گسترش نهال گواهی شده، در قانون ثبت ارقام گیاهی و كنترل و گواهی بذر و نهال ایران نیز به كرات به سلامت بذر و نهال، استانداردهاي مرتبط و لزوم گواهی مواد تكثیري بخشكشاورزي قبل از توزیع در كشور تاكید شده است. به منظور رعایت مواد قانونی مرتبط با این موضوع، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، به عنوان تنها ارگان حاكمیتی كشور در زمینه گواهی اصالت و سلامت مواد تكثیري بخش كشاورزي، با بهره گیري از منابع بیشمار علمی و همكاري بسیار نزدیك ارگان هاي تحقیقاتی، اجرائی و دانشگاهی كشور بویژه در ساختار وزارت جهاد كشاورزي، استانداردهاي سلامت مواد تكثیري را تدوین و تصویب نموده و معیار فعالیت هاي خود در ارتباط با گواهی مواد تكثیري بخش كشاورزي كشور قرار داده است. بدون شك استانداردهاي مذكور اسنادي ملی و حتی منطقه اي و بین المللی براي مدیریت علمی تولید و گواهی این نهاده ارزشمند براي استفاده در باغبانی كشور و صادرات محسوب می شوند. به هر حال، عملی كردن استانداردهاي مذكور در گواهی اصالت، سلامت و كیفیت مواد تكثیري كشور با تكیه بر اصول شناخته شده علمی و از همه مهمتر بومی سازي و توسعه روش هاي فناوري محور بویژه در ردیابی عوامل بیماري زا در مواد تكثیري باغبانی و در نهایت گسترش آن به سطح كلان اجرائی جزء اهداف عالیه و قابل انتظار است. مقاله حاضر به ضروریات فنی و حقوقی گواهی سلامت مواد تكثیري بخش باغبانی قبل از توزیع و استفاده و نیز فعالیت هاي تحقیقاتی و اجرائی انجام شده در كشور در پنج سال گذشته در راستاي گواهی نهال می پردازد. كلمات كلیدي: قانون ثبت ارقام گیاهی و كنترل و گواهی بذر و نهال ایران، گواهی عام و محدود، بیماري هاي گیاهی