مقايسه تطبيقي مفهوم بيداري اسلامي در نگاه روشنفكران ديني و علماي حوزوي

سيدجمال مؤذن و پيشگام بيداري اسلامي است. روشنگري و بيداري ملل مسلمان به واقع اصليترين آرمان اوست. نهضت بيدارگري در جهان اسلام كه سيدجمال آگاهانه و از روي شناخت و تجربه، سنگبناي آن را بنا نهاد؛ حياتيترين گام در زمان وي محسوب ميشود. وي به منظور بيداري جهان اسلام، درمانهايي از جمله مجهز شدن به علوم و فنون جديد و مبارزه با خودكامگي مستبدان را عنوان مينمايد. امام خميني(ره) در همه حال بر بيداري و آگاهي امت اسلامي تأكيد داشته و دو عنصر تحجر و جزمانديشي؛ و خودباختگي آفت بيداري اسلامي از نگاه ايشان است. موضوع بيداري اسلامي در نگاه امام(ره) با موضوع صدور انقلاب نيز ملازمه دارد. بيداري اسلامي، مهمترين هدف شهيد مطهري ميباشد. ايشان نهضتها و جنبشهاي شكل گرفته در جهان اسلام را در يك تحليل و بررسي اجمالي به دو دستة اصلاحي و ارتجاعي تقسيم؛ و افزون بر واژه بيداري از تعبير حيات اسلامي نيز استفاده ميكند. وي نهضتهاي بيدارگر اسلامي را در قالب سه دسته اجتماعي(نهضت سربداران)، نهضت فكري(حركت امام غزالي) و اجتماعي- فكري(نهضت اسلامي ايران و نهضت سيدجمال) تفكيك ميكند. اقبال لاهوري از انديشمندان ديگري است كه داراي تفكرات بيدارگرايانه است. وي از فريبندگي و وحشيگري دنياي غرب و استعمار داد سخن دارد و مسلمانان را به بيداري و مقابله با آنها تشويق ميكند. اقبال بيداري را در قالب اشعارش بيان ميكند و اين اشعار دلهاي خفته و وجدانهاي متفرق مسلمين را بيدار ميسازد. اين نوشتار بر آن است تا به بررسي مفهوم بيداري اسلامي در منظومه فكري اين روشنفكران بپردازد.