جستاري در نامه هاي نهج البلاغه پيرامون بايسته هاي رابطه زمامداران با مردم

دست یابی به تمامی یا بیشتر هدف هاي از پیش تعیین شده و یا در مقابل، شكست در انجام صحیح وظایف از سوي هر حكومتی - به ویژه حكومت دینی - ، به عوامل متعددي از جمله چگونگی و كیفیت رابطه اي كه زمامداران حكومت ها با اقشار مختلف جامعه برقرار می كنند، بستگی دارد. از این رو با بررسی و تعمق در برخی نامه هاي مجموعه نفیس و ماناي نهج البلاغه با استفاده از روش مطالعه اسنادي، مشخص شد كه حضرت امام علی (علیه السلام) به منظور جریان یافتن مداوم و دوسویه اطلاعات، دستورالعمل ها، عقاید، انتظارت، نیازها و... بین زمامداران، نهادها و دستگاه هاي حكومتی با عموم مردم (شهروندان) و یا گروه هاي اجتماعی؛ اصولی را مانند: 1- توجه و احترام یكسان به عموم مردم؛ 2- مشخص كردن گروه هاي اجتماعی كه مردم به آنها تعلق دارند و فراهم سازي امكان تعامل بین زمامداران با اقشار مختلف جامعه؛ 3- فراهم كردن فرصت هایی براي برقراري ارتباط مستقیم، مباحثه و گفتگوي عموم مردم با زمامداران؛ 4- فراهم كردن كانال هایی براي دسترسی گروه هاي اجتماعی ضعیف تر به مراكز قدرت و همچنین انتقال نیازهاي آنان به - زمامداران، بدون آن كه این طبقه از مردم در بیان تقاضاها و انتظارات خود پیش قدم باشند؛ 5 فراهم سازي فرصت و امكان ارائه خبر و گزارش توسط عموم مردم به زمامداران و آگاه شدن جامعه از پیامدهاي ناشی از این اقدام؛ و 6- برطرف كردن شك و تردید عموم مردم و یا گروه هاي اجتماعی نسبت به زمامداران را، به عنوانِ بایسته هایی كه زمامداران هر حكومتی - به ویژه حكومت دینی -، به هنگام سیاست گذاري و برنامه ریزي هاي خود براي برقراري رابطه مستمر و موثر با اقشار مختلف جامعه باید مورد توجه قرار دهند را مورد تأكید قرار داده اند.