نسبت قانون و شريعت در انديشۀ سياسي علامه ميرزاي ناييني

دورة مشروطیت ، یكی از خواندنی ترین فصول تاریخی جامعۀ ایران از حیث تأثیر و تأثر حوزه هاي فكري سنتی و مدرن به شمار می رود . انقلاب مشروطیت ، در عین حالی كه پاسخی به نیاز ها و شرایط حاكم بر ایران بود ، نتیجۀ فرآیند تحولات فكري رو به رشدي بود كه از جهان غرب وارد ایران شد و در قالبی ساختارشكنانه ، منطق نوینی را بر مناسبات سیاسی و اجتماعی جامعۀ ایران حاكم گردانید . نسبت اندیشۀ دینی شیعی با نظام و اندیشۀ سیاسی جدید كه بر شاخص هایی چون عقل گرایی ، علم ، قانون و حقوق اساسی و غیره تأكید می ورزید ، از جمله پرسش هاي مهمی بود كه فراروي اندیشمندان دینی قرار گرفت . تأمل در این پرسش و مانند آن ، دوره اي از نواندیشی فكري و به نوعی بازآفرینی دینی را به وجود آورد . طیف وسیع اي از علماي شیعه كوشیدند كه راهی براي تبیین و توضیح فقهی حكومت مشروطه بیابند ؛ علامه میرزاي نایینی یكی از برجسته ترین آنان بود كه در اثر مشهور خود كوشید به پرسش هاي مختلف پیرامون مشروطیت در قالبی استدلالی پاسخ دهد . در این میان ، یكی از پرسش هاي مهم موضوع قانون و قانونگذاري توسط مجلس و نسبت آن با شریعت بود . مقالۀ حاضر سعی دارد این موضوع را از دیدگاه علامه نایینی بحث و بررسی كند