تحليل ساختار نمادين مصيبت نامه ي عطار

هر اثری كه پدید می آید، آیینه ای است كه اندیشه ها، جهان بینی و درونیات پدیدآورنده ی خویش را باز می نمایاند. از این دیدگاه، هر چه مولف یك اثر به سرچشمه های درونی و ناخودآگاهی خویش نزدیك تر باشد، اثری كه پدید می آورد، غنی تر و جهان شمول تر خواهد بود؛ زیرا محتویات ناخودآگاهی جمعی بشر كه شامل نمادها و كهن الگوها است، انعكاسی قابل توجه در آن اثر می یابد و سبب ایجاد روابط بینامتنیت میان آن اثر و سایر آثار هم طراز آن خواهد شد. سفرنامه های عرفانی از جمله انواع مهم ادبی است كه محتویات ناخودآگاهی جمعی نمودی برجسته در صورت و درون مایه ی آن یافته است؛ بدین مفهوم كه این نوع ادبی در ژرف ساخت و رو ساخت، حاوی كهن الگوها و نمادهایی است كه اهمیتی ویژه در روانشناسی تحلیلی یونگ دارد. مصیبت نامه ی عطار نیز به عنوان یكی از سفرنامه های عرفانی، دارای ساخت و درونمایه ای نمادین و تأویل پذیر است؛ بدین ترتیب كه از یك سو تبویب و بخش بندی آن، نمودگر مفاهیم برجسته ی كهن الگویی است كه به ویژه از طریق اعداد، انتقال یافته است: از سوی دیگر نیز درون مایه ی اثر، حاوی برجسته ترین كهن الگوهایی است كه توسط یونگ مطرح شده است؛ كهن الگوهایی چون: فرآیند فردیت روانی، خود و پیر دانا.