آسيب شناسي نظام برنامه ريزي توسعه با رويكرد سيستمي

سابقه برنامه ریزی در ایران از بسیاری از كشورهای درحال توسعه ای كه امروزه در مرز توسعه یافتگی هستند، بیشتر است. برغم این مهم، برنامه ریزی توسعه در ایران ثمره و دستاورد چندانی برای جامعه ایران نداشته است. در تبیین چرایی این ناكامی برنامه های توسعه در هر یك از حوزه ها، علل و عوامل متنوع و متعددی برشمرده شده است. ضعف ارتباطات بین بخشی، همگرایی اندكی بین چهارچوب های برنامه ریزی در سطوح ملی و منطقه ای، محدودیت های برقراری ارتباط بین وزارتخانه ای، تضاد منافع بین كارگزاران در مراحل برنامه ریزی و اجرا، ضعف احساس تعلق اجتماعی و تعهد سیاسی به برنامه های توسعه، كارگزاری گسترده دولت در تمامی مراحل برنامه های توسعه، تعدد اهداف تعریف شده و عدم اولویت بندی، ضعف نظارت و امكان بازنگری و اصلاح، از جمله مهمترین آسیب های برنامه های توسعه است. مقاله حاضر با مرور بر پژوهش های انجام شده در مورد چالش ها و موانع تحقق برنامه های توسعه، تلاش می كند تا نتایج این تحقیقات را كه دربرگیرنده طیف وسیع و پراكندهای از موانع و آسیب ها در نظام برنامه ریزی است را تجزیه و تحلیل نموده و با بحث در خصوص منبع و ماهیت موانع، مجموع آنها در یك چارچوب سیستمی جایابی می گردد. در نهایت بر مبنای آن راهكار پیشنهادی در قالب مفهومی قابل اقدام، ارائه میشود.