تلفيق عرفان و حماسه ( عرفان حماسي ) در ادبيات متعهد و معناگراي انقلاب و پايداري

عرفان و حماسه، در بدو نظر و بی آنكه تاملى موشكافانه پیرامون آن دو داشته باشیم، ناهمسو و متناقض نما جلوه می كند چنان كه در ذهنیت كلیشه ای ادبیات سنتی نیز چنین برداشتی نهفته بود. لیكن با قدری تامل بیشتر در ماهیت عرفان و بینش معرفتی آن را در ارتباط تنگاتنگ با حماسه می یابیم. چنان كه می دانیم به تصریح ائمه دین و بزرگان اهل معرفت، نردبان سلوك عرفانی چیزی جز مبارزه با دشمن درون و نفس اماره نیست، عنصر مبارزه كه در اصل از ویژگیهای حماسه و ذاتیات آن است، در عرفان مثبت و اجتماعی كه سلوك جمعی و أصلاح اجتماعی را نیز ڈر كنار سلوك فردی واصلاح درونیمد نظر قرار می دهد ، به مراتب پر رنگ تر است به همین جهت جنبه حماسی عرفان در ادبیات انقلاب و پایداری كه منعكس كننده عرفان اصیل، پویا و جامع الاطراف شیعی است، نمود و بروز بیشتری دارد چیزی كه از آن به تلفیق عرفان و حماسه می كنیم. در این جستار نگارنده در صدد تبیین و اثبات چنین تلفیقی است.