برنامه ريزي كاربري اراضي شهري و آلودگي هوا (نگاهي به نقش ساماندهي كاربريها و شبكه حمل و نقل در تقليل آلودگيهاي شهري)

نقش برنامه ریزان شهری سازماندهی فضایی شهرها به منظور تخصیص بهینه زمین و زیرساخت ها به انواع كاربری هاست. در واقع سوال اصلی این است كه: تخصیص زمین به انواع كاربریها چگونه صورت می گیرد و نیز نحوه این تخصیص فضایی چگونه تعیین می گردد؟ برنامه ریزی شهری از طریق ساماندهی مكانیابی كانونهای صنعتی آلوده كننده و نیز سازماندهی نحوه استقرار كانونهای جمعیت و فعالیت و بالاخره طراحی ساختارهای شهری با رویكرد حداقل استفاده از تاسیسات ایجادكننده آلودگی، می تواند به بهبود كیفیت هوا بیانجامد. متأسفانه ضوابط و مقررات شهری در شهرهای واقع در جنوب آسیا دارای سابقه ای در زمینه عدم تخصیص بهینه زمین به انواع كاربریهای شهری بوده و آن نیز بر شكل و سیمای شهرها تأثیر نامطلوبی بر جای گذاشته و به تبع آن حتی مولفه های بهبود وضعیت اقتصادی و كیفیت هوای شهرها نیز تحت تأثیر قرار گرفته اند. ملحوظ داشتن نقش نیروهای بازار و مولفه عرضه و تقاضا و نیز مدیریت صحیح تخصیص منابع، نقش بسیار مثبتی می تواند در هدایت توسعه اصولی شهر و تقلیل آلودگی هوا داشته باشد بشرط آنكه با سایر سیاستهای بخشی به ویژه بخش حمل و نقل شهری هماهنگ و همسو شده باشد شكل یك شهر و الگوی توزیع جمعیت و تخصیص كاربری زمین در كیفیت هوا و به تبع آن شاخص های بهداشتی شهر، نقش ایفا می كند. ساختار و شكل یك شهر بر موقعیت و مكانیابی كانونهای آلاینده، مراكزی كه جمعیت بیشترین وقت خود را آنجا سپری می كند، همچنین روی میزان خروجی آلاینده ها از طریق تاثیری كه روی میزان فعالیت مراكز آلاینده دارد ، تأثیر می گذارد. تاكید این مقاله بر دو محور بشرح زیر می باشد: تأثیر بالقوه انواع ساختارهای فضایی شهر بر روی كیفیت هوا - نحوه و مكانیزم بهبود كیفیت هوا از رهگذر تغییر ساختار فضایی شهر در چارچوب برنامه ریزی شهری