بررسي سازه هاي تاريخي آبي مطالعه موردي قنوات شهرستان هاي فردوس ، گناباد ، بشرويه و طبس

سازه های تاریخی آبی و بویژه قنوات از دیرباز نقش مهمی در تامین آب مورد نیاز بخش های وسیعی از كشورمان داشته اند. در مناطقی كه دسترسی به رودخانه های دائمی مقدور نیست و بیشتر جزو مناطق خشك و نیمه خشك می باشند، قنوات در طی صدها سال تنها راه و مطمئن ترین روش تامین نیاز آبی بود در مسیر قنوات و با توجه به نیازهای جوامع شهری و روستایی، سازه های تكمیلی قنات مانند كانالهای انتقال آب، آسیاب ها، آب انبارها، پایاب ها، حمام ها، باغ ها نیز ساخته شدند. رفته رفته با گسترش علوم و فنزون و دسترسی بشر به نیروی الكتریسیته، حفر بی رویه چاه های آب باعث تاراج سفره های آب زیرزمینی گردید. پیامدهای آن افت شدید سفره های آب بویژه در مناطخ خشك و نیمه خشك ، كاهش آبدهی و بایرشدن قنوات و مهاجرت روستائیان به شهرها بوده است. در این مقاله سعی شده است سازه های تاریخی آبی منطقه مورد مطالعه، شامل شهرستان های فردوس، گناباد، بشرویه و طبس بویژه قنوات مورد مطالعه قرار گیرد. برای این كار با مراجعه به ادارات آب منطقه ای، جهادكشاورزی و میراث فرهنگی شهرستان های فوق اطلاعات مورد نیاز جمع آوری گردید و با كارآماری بر روی داده های قنوات شامل شاخص های آبدهی ، طول رشته اصلی، عمق مادرچاه و سطح زیركشت ارتباط آنها با یكدیگر مورد بررسی قرار گرفت و مشخص گردید كه در تمام مناطق مورد مطالعه مقادیر طول رشته اصلی با آبدهی قنوات و عمق مادرچاه با آبدهی رابطه دارند.