گامي در تبيين آزادي از منظري كلامي

نوشتار حاضر از منظر مبانی كلامی، به بحث از آزادي فلسفی و آزادي معنوي و آزادي اجتماعی میپردازد. از این منظر، خداوند، اله است و یكی از شئون این الوهیت، قادر بودن است كه انسانها را نیز اختیار بخشیده است و آنها چه بخواهند و چه نخواهند در تألّه به الوهیت او قدرت دارند. خضوع در برابر الوهیت خداوند متعال، مبدأ پیدایش و به معناي اختیار در برابر جبر) است، كه البته این خضوع، از ) « آزادي فلسفی » افزایش قدرت فرد و جامعه یا همان طریق تولی به ولایت خلفاي الهی محقق میگردد. از سوي دیگر، اگر انسانها خود را از جاذبهها و محرّكهاي مادي به معناي آزادي از تعلقات و دعوتهاي مادي) میرسند. این نوع آزادي هم، جز با ) « آزادي معنوي » جهان برهانند به آزادي » رهایی فرد و جامعه از اسارت ولایت باطل و رسیدن به مقام اخلاص در محبت اولیاي الهی، ممكن نیست. در به معناي قدرت انتخاب انسان در روابط اجتماعی) هم حق اول این است كه جامعه به تكامل برسد و در ) « اجتماعی این چارچوب، آزاديهاي فردي پذیرفته شود؛ و همچنین دو جامعه الهی و الحادي، كه بر محور اولیاي نور و اولیاي نار شكل میگیرد و با هم درگیري تاریخی دارند، نیز نسبت به هم محدودههایی را تحمیل میكنند؛ از اینرو، هر انسانی از ناحیه جامعه خود و جامعه رقیب، در معرض قبض و بسط اختیار و آزادي قرار دارد.