نسبت سنجيِ خشونت و سياست در انديشه سياسي فارابي بر اساس چارچوب نظري هانا آرنت

فهم دلالت­ ها و تضمنات سياسي انديشه فارابي با تكيه بر معيار تصميمات مبتني بر «گفتگو» و استوار كردن مفروضات سياسي بر روابط ميان انسان­هاي آزاد و برابر در «حوزه عمومي»، مسئله مقاله حاضر را تشكيل مي­ دهد. نگارندگان با تحقيق در منظومه اصلي فلسفه سياسي فارابي، بر اين ادعا هستند كه اين فيلسوف مسلمان، با فضل تقدم «رئيس» بر «جامعه» و قائم نمودن شهرِ فاضله بر رئيس فاضل و قرار دادن وي در جايگاه فرد هنجارگزار و مجراي تشخيص خير برين و سعادت نهايي، مصلحت عمومي و به­ تعبيري متأخر، «عرصه عمومي» را ناديده مي­ گيرد. بدين­ سان، مقوله شهروندي، به همان معناي كلاسيك و ارسطويي آن، يعني موجوديتي «مشاركت»جو، در انديشه فارابي ممتنع مي­شود. در اين پژوهش، نگارندگان نسبت انديشه و سياست را از منظري خاص و با اتكا به منطق علمي و چارچوب نظري هانا آرنت تبيين مي­ كنند. از نظر آرنت، سياست صرفاً محصول روابط انسان­هاي آزاد و برابر در حوزه عمومي است؛ از اين رو، انسداد حوزه عمومي و حاكم كردن مداري سلسله ­مراتبي بر جامعه، نتيجه­ اي جز «خشونت» نخواهد داشت. لذا، اين مقاله براي اثبات ادعاي خود، با كاربست روش كيفي، به گردآوري دلايل و اطلاعات لازم پرداخته و به اين نتيجه رسيده است كه فارابي با وابسته كردن جامعه به رئيس اول، نوع خاصي از سياست ­ورزي را در افق انديشه اسلامي رواج مي ­دهد كه خشونت به معناي آرنتي كلمه را توجيه مي­ كند و راه گفتگو و ظهور شهروند آزاد و مشاركت­ جو را مي ­بندد.