تأثير باورهاي زيست‌ محيطي بر رفتار پايدار كشاورزان استان فارس در بهره‌برداري از منابع آب زيرزميني

The Effect of Environmental Beliefs on Farmers’ Sustainable Behavior toward Using Groundwater Resources in Fars Province

بسياري از مشكلات محيط زيست، ريشه در رفتار انسان داشته كه با درك رفتار او قابل حل هستند. اين مطالعه با هدف بررسي تأثير علّي باورهاي عمومي زيست‌محيطي و باور ويژه آب زيرزميني بر رفتار پايداري آب زيرزميني در بين كشاورزان استان فارس انجام شد. مطالعه به روش توصيفي و علّي‌ـ‌رابطه‌اي و با استفاده از فن پيمايش و مبتني بر پارادايم‌هاي "روانشناسي محيط‌زيست" انجام شد. اعضاي نمونه از بين آب‌بران سه محدوده مطالعات آب زيرزميني استان فارس با وضعيت آسيب‌پذيري بالا، متوسط و پايين آب زيرزميني كشاورزي (N=1224)، به روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي انتخاب و با استفاده از فرمول كوكران به تعداد 296 نفر برآورد گرديد. ابزار گردآوري داده‌ها، پرسشنامه‌ي ساختارمند بود كه روايي آن به روش آماري و همچنين بهره‌گيري از ديدگاه پانلي از استادان دانشگاه و كارشناسان مربوطه و پايايي آن نيز با استفاده از آزمون آلفاي كرونباخ بين 0/61 و 0/82 تأييد گرديد. تحليل علّي با بهره‌گيري از مدل‌سازي معادلات ساختاريانجام شد. نتايج نشان داد باور ويژه آب زيرزميني تعيين‌كننده قوي از رفتار پايداري آب زيرزمينياست كه خود متأثر از باورهاي عمومي زيست‌محيطي پارادايم مستثني‌ بودن انسان و پارادايم نوين زيست‌محيطي است. همچنين نتايج نشان داد در بين باورهاي عمومي زيست‌محيطي، پارادايم نوين وابستگي متقابل انساني، بيشترين اثر علّي مستقيم و پارادايم مستثني ‌بودن انسان، بيشترين اثر علّي غيرمستقيم را بر رفتار كشاورزان استان فارس دارا بودند.

Many environmental problems are rooted in human behavior and can thus be solved by understanding behavior. The purpose of this study was to investigate the causal effect of ‘general environmental beliefs’ and ‘special groundwater belief’ on ‘groundwater sustainable behavior’ among agricultural groundwater users in Fars Province. This study is a ‘descriptive and causal-correlative’ research that was conducted using survey technique as a research method by using the paradigms of environmental psychology. The units of analysis was agricultural groundwater users (owners of agricultural wells; N=1224). Based on the stratified random sampling method, 296 people were selected as a sample in three high, medium and low vulnerability range of groundwater studies limits. A researcher-structured questionnaire was used for data collection, which its validity and reliability were confirmed by using a panel of university professors and relevent experts and using Cronbach's alpha (0.61≤α≤0.82), respectively. A causal analysis was performed by using Structural Equations Modeling. The results showed special groundwater belief was strong determinant of groundwater sustainable behavior that is affected by human exception paradigm and new environmental paradigm. According to results, new human interdependence paradigm has the most direct causal effect and human exception paradigm has the most indirect causal effect on groundwater sustainable behavior.