موازين انسان گرايانه : گرانيگاه نسبي گرايي فايرابند

نسبي ­گرايان قائلند كه هيچ معيار مطلق عيني جهان­ شمولي وجود ندارد و بنابراين، همه داوري­ها زمينه محورند. از­اين­رو، تمام امور ـ از امور مربوط به زيبايي­ شناسي گرفته تا معارف بشري و حتي اصول اخلاقي­ ـ نسبي­ اند؛ يعني، در نسبت با زمان، مكان و فرهنگي خاص معنا مي­ يابند. ازاين­رو، هر فردي/ سنتي هر كاري انجام دهد، بنا به بستر فرهنگي - اجتماعي خاصي كه در آن قرار دارد، صائب و محق است. پل فايرابند، فيلسوف نسبي­ گراي اتريشي­ آمريكايي، نخست ميان دو نوع نسبي­ گرايي تمييز نمي ­نهد: نسبي ­گرايي سياسي و فلسفي. ما در اين مقاله با تمركز بر نسبي­گرايي سياسي فايرابند نشان مي ­دهيم كه نسبي­ گرايي مد نظر او ابدا تساوي ­گرايي نيست، بلكه ملاحظات انسان­ گرايانه­ مركز ثقل نسبي­ گرايي او است. در پرتو همين ملاحظات است كه او پلوراليسم، دموكراتيسم و آنارشيسم نظري را بر ديگر مكاتب رقيب ترجيح مي دهد.