هستي شناسي فرهنگي آيت الله مرتضي مطهري

هدف اين مقاله ، تلاش براي برساختن چارچوبي نظام يافته از تلقي علامه مطهري درباره هستي شناسي فرهنگي است . نظريه فرهنگي همچون ساير اقسام نظريه در علوم انساني ، مبتني بر دو قسم مبادي و مباني نظري است : «هستي شناسي فرهنگي » و «معرفت شناسي فرهنگي ». هستي شناسي فرهنگي ، پيرامون هستي هاي موجود در جهان فرهنگي ، و برخي احوال و احكام كلّي آنها بحث مي كند. مقاله نشان مي دهد كه جهان فرهنگي مشتمل بر دو جزء «عامليّت هاي فرهنگي » و «ساختارهاي فرهنگي » است ، اما از آن جا كه جهان فرهنگي ، بخشي از جهان اجتماعي است ، علاوه بر دو جزء ياد شده ، در اين مقاله از «جامعه » نيز سخن به ميان آمده است . به اين ترتيب ، در نخستين بخش مقاله و از منظر مطهري ، به بحث درباره ماهيّت «جامعه » و مناسباتش با عامليّت هاي انساني و فرهنگ بحث مي شود. پس از آن ، به برخي از مهم ترين خصوصيات «انسان » به مثابه كنشگر فرهنگي در منظومه فكري مطهري اشاره مي شود. در نهايت نيز برخي خصوصيات «فرهنگ » ماهوي و نسبتي برشمرده مي شود كه شامل بحث از غيرمادّي بودن اجزاء فرهنگ ، تطابق اجزاء فرهنگ با غرايز انسان ، انسجام دروني اجزاء فرهنگ با يكديگر، خاص ّ بودن فرهنگ ، روح وارگي فرهنگ نسبت به جامعه و اثرگذاري بر كنشگري عامليّت هاست