تحليل قياسي ميزان تاب‌آوري اجتماعي در محلات تاريخي- مسكوني و تدوين يك برنامه راهبردي – عملياتي براي ارتقاي آن (مورد مطالعه: محلات برج قربان و چرچره شهر همدان)

بلاياي طبيعي همواره در طول حيات كره زمين وجود داشته‌اند و در آينده نيز قابل حذف نخواهند بود. اين بلايا چالش اساسي براي دست‌يابي به توسعه پايدار جوامع انساني به‌شمار مي‌آيند؛ از اين‌رو شناخت شيوه‌هاي دستيابي به پايداري براي كاهش آسيب‌پذيري جوامع توانسته است جايگاه مناسبي در سياست‌گذاري‌هاي ملي هر كشور باز كند. بر اين اساس شرايط مطلوبي براي كاهش كارآمد و مؤثرتر خطرها در سطوح مختلف مديريت سوانح ايجاد شده است. در اين ميان تاب‌آوري به‌عنوان يكي از مهم‌ترين عوامل تحقق پايداري در نظر گرفته شده است؛ زيرا جوامع تاب‌آور توانايي يا ظرفيت اجتماعي بالايي در برآورد، آمادگي، پاسخ‌گويي و بازيافت فوري در زمينه اثرات بحران دارند؛ بر اين اساس، در اين پژوهش سعي دارد با شناسايي عوامل ايجادكننده تابآوري و اندازه‌گيري آن در محلات تاريخي- مسكوني با جامعه آماري ساكنان محلات مختلف بافت تاريخي – مسكوني همدان و گروه‌هاي نمونه محلات برج قربان و چرچره با جمعيت‌هاي 3148 و 1685 با روش نمونه‌گيري تصادفي و روش تجربي براي برآورد حجم نمونه با استفاده از تحليل و مقايسه به دنبال يافتن روش‌هاي مقابله با اثرات سوانح طبيعي در اين محلات باشد؛ از اين‌رو متغيرهاي تأثير‌گذار بر تاب‌آوري اجتماعي از چارچوب نظري استخراج شد و در محلات تاريخي- مسكوني مورد مطالعه با ابزار پرسش‌نامه و فن مصاحبه مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين بررسي حاكي از مطلوب نبودن سطح تاب‌آوري اجتماعي اين محلات است. راهبرد اتخاذ شده بر اساس ارزيابي عوامل داخلي و خارجي محلات تاريخي– مسكوني شهر همدان، راهبرد تهاجمي در نظر گرفته شده است؛ بر اين اساس، مي‌بايست از توانمندي موجود در محلات تاريخي- مسكوني و فرصت‌هاي پيش ‌رو به نحو احسن استفاده كرد تا بتوان تاب‌آوري محلات را افزايش داد.