بررسي چندشكلي ژن بتالاكتوگلوبولين گوسفند به روش PCR-RFLP

در برنامه‌هاي نوين اصلاح‌نژاد دام چند شكلي موجود در پروتئين‌هاي شير مي‌تواند به عنوان نشانگر ژنتيكي به كار برده شود. بتالاكتوگلوبولين پروتئين اصلي بخش آب‌پنير شير نشخواركنندگان مي‌باشد كه ژن كدكننده آن روي كروموزوم 3 گوسفند تعيين نقشه شده است. اين پروتئين در طي دوره‌هاي آبستني و شيردهي در غدد پستان ساخته مي‌شود. مطالعات نشان داده كه اين پروتئين در اكثر نژادهاي گوسفند داراي چند شكلي است و دليل آن جانشيني ساده يك باز در ژن BLG مي‌باشد كه با انجام برش آنزيمي توسط RsaI تشخيص داده مي‌شود. هدف از اين پژوهش بررسي توزيع ژنوتيپي ژن BLG در گوسفندان بومي است. در اين تحقيق نمونه‌هاي خون از 142 رأس گوسفند (قزل، افشاري، مغاني، ماكوئي و آرخارمرينو) جمع‌آوري گرديد. DNA ژنومي از 200 ميكروليتر خون با روش بوم و همكاران (1989) كه توسط شيخايف (1995) تغييراتي در آن داده شده بود استخراج گرديد. تكثير ناحيه پلي‌مورفيك ژن بتالاكتوگلوبولين به طول 452 جفت باز از اگزون II با آغازگرهاي BLG3 و BLG5 صورت گرفت. براي مشاهده محصولات PCR از ژل آگارز 1% با رنگ‌آميزي اتيديوم‌برومايد استفاده گرديد. براي برش آنزيمي قطعات DNA تكثير شده، از آنزيم RsaI استفاده شد. محصولات هضم شده، بر روي ژن پلي‌آكريلاميد 8% الكتروفورز شده و با اتيديوم‌برومايد رنگ‌آميزي گرديد. فراواني ژنوتيپ‌ها، آلل‌ها، تعادل هاردي- واينبرگ و دندروگرام فواصل ژنتيكي با استفاده از نرم‌افزار PopGen32 محاسبه گرديد. فراواني آلل A در نژاد قزل 56%، نژاد آرخارمرينو 48%، نژاد ماكويي 53%، نژاد مغاني 36% و نژاد افشاري 34% به دست آمد. به غير از نژاد افشاري ساير جمعيت هاي مورد بررسي در تعادل هاردي - واينبرگ بودند. كمترين فاصله ژنتيكي بين نژادهاي مغاني و افشاري و بيشترين آن بين نژادهاي قزل و افشاري به دست آمد و در نهايت به نظر مي‌رسد كه PCR-RFLP يك روش مناسب براي تعيين ژنوتيپ و بررسي تنوع ژنتيكي در دام ‌باشد.