بلاغت مخاطب و گفتگوي با متن

بدون عنوان

هر سخن گفتني به شرط حضور سه عامل اصليِ متكلم، مخاطب، پيام ايجاد مي شود و ادامه پيدا مي كند. در گذشته ارتباط متكلم و مخاطب به سبب محدوديت باسوادان و عدم امكان تكثير متن، شنيداري بود. در دوران معاصر به سبب افزوني باسوادان و امكان تكثير اثر، اين ارتباط نوشتاري شده است. نويسنده، متن را در غياب خوانندگاني كه از اطلاعات و احوال آنان آگاهي ندارد، توليد مي كند و خواننده در غياب نويسنده و غالباً بدون اطلاعات از دانش و احوال او اثر را مطالعه مي كند. اگر هر ارتباطي را نوعي از گفتگو تلقي كنيم، گفتگوي نويسنده با خواننده هنگام توليد متن در غياب خواننده، و گفتگوي خواننده با متن در غياب نويسنده صورت مي گيرد. با توجه به چهار عامل مؤثر در ايجادِ بافت موقعيتِ توليد متن و مطالعه متن، و تغيير عميق نگاه انسان به جهان، و تبديل ارتباط شنيداري به نوشتاري در حوزه ادبيات كه امكان تأملِ خواننده را براي درك متن فراهم مي آورد، ضوابط و شگردهاي زيبايي شناختيِ پذيرفته در ادبيات نيز دگرگوني عميق مي پذيرد و از جمله بلاغت كه صفت متكلم و كلام محسوب مي شد، صفت مخاطب و تأويلِ مخاطب از اثر مي شود؛ زيرا در چنين وضعيتي، متن از اختيار نويسنده خارج مي شود و در اختيار خواننده قرار مي گيرد. اين مقاله با توجه به انواع شعر در دوران كلاسيك، تأثير نوع مخاطبان بر كلام و متكلم، رابطه صورت و معنا در انواع شعر كلاسيك، و نيز تأثير ارتباط نوشتاري و توليد اثر در غياب خواننده، و تغيير بافتِ موقعيت در نتيجه تغييرِ وضعِ عواملِ مؤثر در تشكيل بافت، به پيش مي رود و آن گاه با تفسير و تأويل شعري از نيما به عنوان شاهدي بر مدعا، چگونگي انتقال بلاغت از متكلم - نويسنده به مخاطب- خواننده در نتيجه استقرارِ وضعِ جديدِ ارتباطي، ميان نويسنده و خواننده به اثبات مي رسد.

فاقد چكيده