بررسي مضامين خطبه سياسي انوشروان و مقايسة آن با نهج‌البلاغه

يكي از خطبه­ هايي كه در مطالعات ايران­شناسي مورد غفلت قرار گرفته، خطبه ­اي سياسي است كه انوشروان در سال­هاي پاياني حكومت خود، پس از استقرار صلح و آرامش، بيان كرده است. اين خطبه، بخش­هاي مختلفي دارد كه محور اصلي آن، «مبارزه با هواهاي نفساني» يا «جهاد اكبر» است كه در تعاليم اسلامي بسيار مورد توجّه قرار گرفته است. مصاديق هواي نفساني كه انوشروان آن­ها را عامل تزلزل حكومت مي­داند، عبارت­ند از: سخن­ چيني، حسادت، تفرقه، ظلم و ستم و براي اشاره به خطر نفس از تعابيري چون «أعدي عدوّكم»، «أكبر أعداكم» و «عدوّكم الباطن» ياد مي­كند. در مقابل اموري مانند رعيّت­دوستي، وحدت و اتّحاد، توجّه به نيازمندان، احترام به همسايگان، دوستي و محبّت، پايبندي به عهد و پيمان و... را موجب استحكام حكومت­ها مي‌داند. هدف از پژوهش حاضر، معرّفي اين خطبه و بررسي توصيفي - تحليلي مضامين مشترك آن با نهج­ البلاغه است.