بي‌نظمي زماني در منظومۀ خسرو و شيرين نظامي

فاقد عنوان و چكيده لاتين

منظومۀ خسرو و شيرين نظامي، پس از مخزن ­الاسرار سروده شده و در واقع دومين منظومۀ نظامي است. اين منظومه، يكي از منظومه ­هاي فاخر ادب فارسي است كه بعد از نظامي، شاعران زيادي به نظيره­ گويي و استقبال آن روي آوردند. بررسي عنصر زمان روايي در اين اثر و نشان دادن چگونگي بهرۀ نظامي از آن در خلق داستان، مي ­تواند روشنگر مباحث زيادي باشد و تفاوت او را در چگونگي روايت داستان با شاعران پس از او روشن و مبرهن سازد. در اين پژوهش، به بررسي يكي از شاخصه هاي زمان روايي، يعني زمان­پريشي در خسرو و شيرين نظامي پرداخته شده است. بر اساس داده ­هاي اين پژوهش، آشكار مي­ شود كه نظامي، با انواع زمان­ پريشي (گذشته­ نگر و آينده ­نگر) نظام خطي روايت را شكسته و هر تمهيد زماني براي او در حكم مقدّم ه­اي است براي كش­دارتر كردن روايت. بسامد گذشته ­نگرهاي مكرّر بسيار زياد است و همين يكي از دلايل اطناب اين منظومه است و اغراضي مانند: تأكيد بر كنش انجام پذيرفته، تعليل وقايع داستان، هنرنمايي نظامي در بيان چندبارۀ موضوع و... را در بر مي­ گيرند. بسامد زياد گذشته­ نگرها نسبت به آينده ­نگرها نيز تعليق خواننده در داستان را رقم مي­زنند.