«عناصر مضمون آفرين در پنجاه غزل برگزيده از بيدل‌«

بيدل دهلوي شاعر معروف سبك هندي ، به منظور مضمون آفريني، از هر شيء يا پديده اي كه در طبيعت مي‌ديده بهره گرفته است تا اصول عرفاني، ارزشهاي ‌اخلاقي و سنت‌هاي‌عاشقانه را كه همواره در متون ادبي موضوع سخن بوده است با تصاويري متنوع، بازآفريني نمايد. تداعي معاني در اين ميان نقش بسزايي دارد و شبكه‌هايي از تصاوير را ايجاد مي‌كند كه از سنت‌هاي شعري سبك هندي است، دراين مقاله به معرفي سه گروه از عناصر مضمون آفرين در پنجاه غزل از بيدل و شيوۀ مضمون آفريني شاعر از آنها پرداخته ايم.گروه نخست، عبارتند از اشياء نوساخته مانند آينه‌هاي شيشه‌اي، ظروف‌چيني، عينك، تفنگ- گروه دوم، عناصر عمومي شامل پديده‌هايي مانند آبله و حباب يا شيئي مانند بورياست گروه سوم؛عناصرهنري مانند سواد ، تصوير، نسخه. نگاه ژرف انديش و تخيل نيرومند شاعر، به كشف روابطي پنهاني ميان اشياء و پديده‌ها مي‌انجامد كه شاعر را به استفاده از اسلوب معادله، ناگزير مي‌سازد، آينه در گروه نخست از اين بن‌مايه ها بيشترين بسامد را دارد، در گروه دوم؛ بوريا و درگروه سوم هنر نقاشي داري بيشترين بسامد است. كوشش بيدل در مضمون آفريني بر ارشاد و تهذيب استوار است و بر وارستگي تاكيد ويژه دارد.