تأثير كود نيتروژن و كود زيستي آزوسپيريلوم برازيلنس روي برخي ويژگي‌هاي گندم در منطقه جوزان اصفهان

The Effect of Nitrogen Fertilizer and Azospirillum brasilense Bacterium on Some Properties of Wheat at Jozan, Isfahan

به‌منظور بررسي اثر كود زيستي آزوسپيريلوم و كود نيتروژنه بر عملكرد و رشد رقم روشن گندم اين مطالعه در منطقه جوزان اصفهان به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام شد. فاكتورهاي آزمايشي شامل باكتري آزوسپيريلوم در دو سطح (تلقيح و عدم تلقيح) و كود نيتروژنه در پنج سطح (0، 50، 100، 150 و 200 كيلوگرم در هكتار نيتروژن خالص) بود. استفاده از آزوسپيريلوم منجر به افزايش عمكلرد دانه و همچنين افزايش ويژگي‌هاي زراعي از جمله تعداد سنبله در مترمربع، وزن هزار دانه، درصد پروتئين دانه و قرائت كلروفيل‌متر شد. اثر متقابل دو فاكتور بر عملكرد دانه، تعداد سنبله در مترمربع، وزن هزار دانه و درصد پروتئين دانه در سطح احتمال 5 درصد و ارتفاع بوته و قرائت كلروفيل‌متر در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار شد. مقادير بالاي عملكرد دانه (13/4607 كيلوگرم در هكتار)، درصد پروتئين دانه (71/12 درصد) و قرائت كلروفيل‌متر (33/53) از گياهان تلقيح‌شده با آزوسپيريلوم و مصرف 50 كيلوگرم نيتروژن در هكتار به‌دست آمد. در‌صورتي‌‌كه، بيشترين تعداد سنبله در مترمربع (42/471) و وزن هزار دانه (4/48 گرم) در شرايط تلقيح و مصرف 100 كيلوگرم نيتروژن در هكتار توليد شد. در مجموع، تلقيح با باكتري آزوسپريليوم و مصرف 50 كيلوگرم نيتروژن در هكتار براي دست‌يابي به حداكثر عملكرد دانه، كاهش اثرات مخرب زيست‌محيطي و صرفه‌جويي در مصرف كود نيتروژنه مناسب به نظر مي‌رسد كه توصيه قطعي آن نيازمند ادامه مطالعات است.

In order to investige the effect of nitrogen and Azospirillum biological fertilizers on the growth and yield of an Iranian bread wheat (Roshan cultivar) this study was carried out using a factorial experiment based on a randomized complete block design with three replications at a field in Jozan region, Isfahan, Iran in 2013. The experimental factors included Azospirillum brasilense bacterium at two levels (inoculated or non-inoculated), and nitrogen fertilizer at five levels (0, 50, 100, 150 and 200 kg ha-1 of N). The application of Azospirillum increased grain yield and agronomic characteristics including the number of spikes m-2, 100-seed weight, protein content and SPAD number. The interaction effects of the two factors were also significant on grain yield, number of spikes m-2, 100-seed weight and grain protein content (P≤0.05) and plant height and SPAD number (P≤0.01). The greatest grain yield (4607 kg ha-1), grain protein content (12.71%) and SPAD number (53.33) obtained from the plants treated with Azospirillum and N-fertilizer at 50 kg ha-1. The highest number of spikes per m2 (471.42) and 100-seed weight (48.4 g) were produced by Azospirillum inoculation and N-fertilizer at the rate of 100 kg ha-1. Overall, the inoculation with Azospirillum bacteria and the application of 50 kg ha-1 N seemed suitable to achieve maximum grain yield, to reduce the adverse environmental impacts and to maintain the N-fertilizer. Albeit, further recommendation warrants future studies.