بازجستِ شاخة گمشدة شجرة تصوّف نقشبندي ماوراءالنّهر در سده هاي 12 و 13 هجري

طريقت صوفيانة نقشبنديه به بنيادگذاري بهاءالدّين نقشبند كه از دل جريان تصوّف خواجگان در ماوراءالنّهر سربرآورد، در سير تحوّل و تطوّر خود با عبور از مرزهاي جغرافياييِ مولد و منشأ خود و با ايجاد رابطه با نهاد قدرت و ورود در عرصة سياست، توانست به يكي از ماناترين و مؤثرترين سلاسل صوفيّه و جريانهاي ديني آسياي مركزي بدل شود؛ اگرچه تصوّف نقشبنديه، طريقتي ايراني محسوب ميشود، پژوهش هاي علمي ناچيزي در ايران دربارة آن انجام يافته است؛ بنابراين، ضرورت و اهميّت توجّه به پيشينة فرهنگي حوزة ماوراءالنّهر به عنوان بخشي از ايران كهن، ريشه شناسي سير عرفان و تصوّف در منطقه و بررسي سير ظهور و تطوّر نقشبنديه موجب شده است تا در اين مقاله با استفاده از منابع اسنادي و با شيوة تاريخ نگارانه و موردپژوهانه و با بهرهگيري ازيگانه نسخة خطي تحفه الرسول و فريد المكتوبات، نوشتة ميراحمد كشّي، از صوفيان تصوّف نقشبندي ماوراءالنّهر، به بازجست شاخه اي كوچك و گمشده از تصوّف نقشبندي در ديار فرارودان پرداخته شود. فرضية اين پژوهش بر آن است كه با شناسايي برخي از شخصيّتها و آثار و رسالهاي كمتر شناخته شده از طريقت نقشبندي، به ترسيم شاخهاي فرعي از شجره نامة سلسلة پرگروندة نقشبنديه دست يابد.