طراحي مدل مفهومي الگوي دفاع سايبري جمهوري اسلامي ايران

Designing a conceptual model of the cyber defense model of the Islamic Republic of Iran

گذشته از دستاوردهاي فضاي سايبر، توجه به تهديدات روزافزون اين فضا، در اولويت بسياري از بازيگران دولتي و غيردولتي قرار گرفته است. حملات سايبري به‌عنوان جديدترين و پيچيده‌ترين نبردها ذيل عمليات‌هاي نظامي به شمار مي‌آيد. حملات سايبري به دليل جديد بودن، درصد هزينه پايين و فايده بالا، عدم توانايي كشور هدف در مشخص و اثبات نمودن منشأ تهديد و عدم توانايي در تعيين ميزان و دامنه‌ خسارات وارد شده در مراحل اوليه شروع حمله، مورد توجه كشورهاي متخاصم به‌ويژه در جنگ‌هاي تركيبي قرار گرفته است. جايگاه خاص جمهوري اسلامي ايران در ترتيبات منطقه­اي و نظام بين­الملل سبب شده تا نظام سلطه از فضاي سايبري براي تحديد قدرت ملي به شكل فزاينده‌اي بهره‌برداري نمايد. در اين ميان، به‌منظور ايجاد سازوكار مناسب براي تضمين امنيت و منافع ملي در اين فضا، شناخت ابعاد مختلف اين مسئله به دغدغه بسياري از صاحب‌نظران اين حوزه تبديل شده است. در همين راستا، ايجاد هرگونه نظام كارآمد دفاع سايبري مستلزم طراحي مدل مفهومي دفاع سايبري است. اين پژوهش با اين پرسش كه چارچوب مفهومي دفاع سايبري و مؤلفه‌هاي اساسي آن در جمهوري اسلامي ايران چيست؟ با به‌كارگيري فن خوشه‌بندي در تحليل محتوا و تكنيك دلفي درصدد طراحي مدل مفهومي دفاع سايبري برآمده است. براي اين منظور، سه مفهوم بازدارندگي، پدافند (دفع) و برگشت‌پذيري به‌مثابه ابعاد اساسي دفاع سايبري مورد شناسايي قرار گرفتند و سپس مؤلفه‌هاي هر يك از اين ابعاد استخراج و شاخص‌هاي هر مؤلفه معين شدند. با مجموع ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌هاي دفاع سايبري، مدل مفهومي دفاع سايبري طراحي گرديد.