بررسي و نقد ديدگاه سلفيان در خصوص مجاز

از مهم‌ترين مباني سلفيه، اعتقاد به فقدان مجاز در لغت و در قرآن است. آنها براي اثبات مدعاي خود به ادله‌اي استناد مي‌كنند و معتقدند تمامي الفاظ، چه در قرآن و چه در لغت، همه حمل بر معناي ظاهري خود مي‌شود و سلف امت نيز همين كار را انجام مي‌دادند و ما سراغ نداريم كه سلف حتي از لفظ «مجاز» در گفتار و نوشتار خود استفاده كرده باشند. اما با بررسي آيات قرآن و ادله عقلي و لغوي به دست مي‌آيد كه اعتقاد به نفي مجاز در لغت و قرآن اعتقاد باطلي است. زيرا ادلهٔ اثبات مجاز به‌ گونه‌اي است كه حتي سلفيه نيز نمي‌توانند منكر آن شوند. به همين دليل، ايشان براي توجيه نظريه خود راه‌حل‌هايي را به كار بسته‌اند. ابن‌تيميه قائل به «مشترك معنوي» شده، محمدامين شنقيطي قائل به «اسلوب» در زبان عربي شده و ديگران نيز قائل به «توسعه در لغت عرب» شده‌اند. البته اين راه‌حل‌ها در عمل با اعتقاد به وجود مجاز در قرآن يكي است. به همين دليل، محققان معاصر سلفيه به اين نتيجه رسيده‌اند كه دعواي بين منكران مجاز و قائلان به مجاز، نزاعي لفظي بيش نيست.