برنامه‌ريزي راهبردي حمل‌ونقل پايدار در مراكز شهري

يك سيستم حمل‌ونقل پايدار مي‌تواند مركز توسعه جامعه باشد؛ اگر به‌درستي برنامه‌ريزي و طراحي نشده باشد مي‌تواند به شبكه سرويس‌دهي منجر شود كه نيازهاي متغير و به‌روز را ناديده گرفته، وضعيت فقرا را تشديد كند، به محيط‌زيست آسيب برساند و از توان مالي عمومي فراتر رود. تجارب نشان داده است دست‌يابي به يك سيستم حمل‌ونقل پايدار در گرو به‌كارگيري تركيبي از سياست‌ها و راهبردهايي است كه استفاده از خودرو را داخل شهر محدود كرده و شيوه‌هاي پايدار حمل‌ونقل هم‌چون پياده‌روي، دوچرخه‌سواري و حمل‌ونقل عمومي را در محور توجه قرار دهد. در همين راستا، پژوهش حاضر نيز به‌دنبال ارائه راهبردهايي است كه بتوان سيستم حمل‌و‌نقل منطقه 12 كلان‌شهر تهران را به مرزهاي توسعه پايدار نزديك كرد. روش پژوهش، توصيفي- تحليلي- ميداني با استفاده از ابزار پرسش‌نامه، مشاهده و مصاحبه است. جامعه آماري آن، ساكنان منطقه 12 كلان‌شهر تهران كه در سرشماري سال 1395 رقمي بالغ بر 240909 نفر بوده است. براي تخمين حجم نمونه، از فرمول شارل كوكران استفاده شده است. براي دست‌يابي به وضعيت موجود شاخص‌هاي حمل‌ونقل در منطقه 12، از روش پرسش‌نامه عمومي و جمع‌آوري اطلاعات از اسناد به‌خصوص آمار سالانه حمل‌ونقل و ترافيك كلان‌شهر تهران استفاده شد. بعد از شناخت وضع موجود، فرآيند برنامه‌ريزي راهبردي با استفاده از مدل SWOT انجام شد. در نهايت پس از طي مراحل تجزيه و تحليل، مشخص شد موقعيت استراتژيك سيستم حمل‌ونقل منطقه 12 موقعيت بازنگري و يا انطباقي است. بنابراين راهبردهاي مربوط به اين موقعيت در اولويت قرار گرفته و با استفاده از ماتريس برنامه‌ريزي كمي (QSPM) رتبه‌بندي شدند. اولين راهبرد كلي براي نيل به پايداري سيستم حمل‌ونقل منطقه 12 عبارت‌است‌از: در نظر گرفتن تركيبي از مشوق‌ها براي استفاده از شيوه‌هاي حمل‌ونقل پايدار و تركيبي از محدوديت‌ها براي استفاده‌كنندگان خودرو براي كاهش استفاده از خودرو.