نقادي و بازسازي نظريۀ سارا لانگه دربارۀ شاخص‌هاي توانمندسازي زنانِ سرپرستِ خانوار

در اين مقاله، مسئلۀ «توانمندسازي زنانِ سرپرستِ خانوار» از زاويۀ ترميم و اصلاحِ شاخص‌هاي معطوف به ارزيابي عملكرد نهادهايي كه موظف به توانمندسازي هستند، مطالعه شده است. در همين راستا «نظريۀ سارا لانگه» به سبب اينكه «غني‌تر» و «شناخته شده‌تر» از ساير نظريه‌هاست، انتخاب گرديده و پس از «توصيف» شاخص‌هايي كه در آن مطرح شده، مورد «نقادي» قرار گرفته است؛ به‌گونه‌اي كه نگارندگان كوشيده‌اند تا براساس تجربه‌ها و مشاهدات شغلي خويش از خلأ و نيازهاي زنانِ سرپرستِ خانوار در جامعۀ كنونيِ ايران، «نقص‌ها» و «كژي‌ها»ي شاخص‌هاي مندرج در اين نظريه را بيابند. در مرحلۀ بعدي، از نظريۀ لانگه عبور شده تا از متن اين مباحث سلبي و ايجابي، شاخص‌هايي «كارآمد» و «بومي» براي سنجش عملكرد نهادهاي حامي، طراحي و تعريف شوند. اين مرحله را، هم مي‌توان «بازسازي نظريۀ لانگه» قلمداد كرد، و هم مي‌توان آن را «شاخص‌سازي مستقل و متفاوت» شمرد كه البته تا حدّي در امتداد نظريۀ لانگه است. اين شاخص‌ها در مقايسه با شاخص‌هاي لانگه، از لحاظ ضريب جامعيت، «چندبُعدي‌نگر» هستند، و از لحاظ انطباق با شرايط خاصِ فرهنگيِ ما، «بومي» و «محلّي» به شمار مي‌آيند. داده‌هاي اين مقاله با تكيه بر روش‌هاي «تحليل اسنادي» و «مشاهدۀ مستقيم» گردآوري شده‌اند، و آنگاه شاخص‌هاي موجود مورد نقد و بررسي قرار گرفته و در نهايت شاخص‌هاي مطلوب ارائه شده است. بدين ترتيب، مفهوم توانمندسازي زنان سرپرست خانوار به پنج بُعد تقسيم و سپس براي هر بُعد، تعداي شاخصِ عيني و عملياتي تعيين شده است.