كاوشي در ابعاد كلامي نظريۀ «حق الطاعه»

نظريه «حق الطاعه» يك ديدگاه نو و خلاف مشهور در علم اصول فقه درباره تكليف در شبهات بدوي است. مبدع اين نظريه سيدمحمدباقر صدر است كه در مقابل مسلك «قبح عقاب بلابيان» و حكم برائت عقلي در محتمل التكليف، به احتياط عقلي و اشتغال ذمه قائل شده است. صدر اين ديدگاه را به‌هنگام بحث از برخي موضوعات اصولي همچون حجيّت قطع، قبح تجري و ترخيص اطراف علم اجمالي بيان كرده است. اين نظريه پس از صدر مورد نقد و بررسي‌هاي مختلف دانشمندان علم اصول قرار گرفت، ولي به خاستگاه كلامي صدر در اين نظريه به‌شايستگي پرداخته نشده است؛ ازاين‌رو در اين نوشتار بدون تعميق و تعرض به مباحث دانش اصول فقه درباره اين نظريه، با روش توصيفي‌ ـ تحليلي، «صفات و اسماي الهي» و «تكليف»، به‌مثابه دو متغير كلامي در ساختار نظريه «حق الطاعه» مورد كاوش، نسبت‌سنجي و تحليل منطقي قرار مي‌گيرد.