بررسي نقش جبرئيل در نزول لفظي وحي از منظر عرفان اسلامي

اين مقاله پس از آنكه به‌اجمال ديدگاه‌هاي مطرح در حقيقت نزول وحي را بيان مي‌كند، بر اساس انديشه‌هاي عرفاني در تحليل و بيان مراتب هستي و تجلّي حق در اين مراتب، بيان مي‌كند كه قرآن كريم نيز ضرورتاً منفصل از مراتب پيشين هستي نيست و در هر مرتبه‌اي متناسب با آن مرتبه، حضور دارد؛ از‌اين‌رو از مرتبه «عنداللهي» و «ام الكتابي» تا مرتبه مادي، متناسب با هر مرتبه‌اي، به صورت اجمال يا تفصيل حضور دارد. به‌طبع اولين حضور تفصيلي قرآن به صورت لفظي بر اساس مراتب هستي، در عالم مثال خواهد بود؛ عالمي كه عوارض ماده را دارد، بدون آنكه اصل ماده را داشته باشد. اين مقاله بر اساس وحي رسالي و جايگاه جبرئيل در اين وحي، معتقد است چون صورت‌هاي عالم مثال نزد فرشته وحي حاضر است و او فرشته‌اي است كه «تنزيل قرآن» به او نسبت داده شده است، اين نسبت، نسبتي حقيقي است و از حضور فعال وي در اين تنزيل حكايت دارد و آن صورت‌بخشي الفاظ قرآن در مرتبه خيال منفصل و خيال متصل و تنزيل آن در قلب نبي است.