بازخواني انتقادي مباني حجيت‌نداشتن خبر واحد در اعتقادات در مكتب بغداد

حجيت خبر به عنوان يكي از منابع معرفت در شاخه‌هاي مختلف علوم ديني همچون فقه، كلام و تفسير از ديرباز محل توجه انديشمندان بوده است. در اين نوشتار يكي از اولين مقاطع مطرح‌شدن اين موضوع در كلام اماميه، يعني مكتب بغداد (قرن چهارم و پنجم)، انتخاب شده و انديشه‌هاي مهم‌ترين شخصيت‌هاي آن يعني شيخ مفيد، سيد مرتضي و شيخ طوسي بررسي مي‌شود. آنان با تقسيم خبر به دو نوع متواتر و واحد (غيرمتواتر) عموماً خبر متواتر را در مسائل فقهي، تفسيري و كلامي، به‌ويژه در معاد و نبوت و امامت، پذيرفته‌اند؛ اما در خصوص خبر واحد با داشتن ديدگاه‌هاي متفاوت در پذيرش آن در فروع فقهي، در حجيت‌نداشتن آن در اعتقادات اتفاق نظر دارند و در اين باره به دلايلي استناد كرده‌اند. در اين نوشتار كوشيده‌ايم روشن كنيم كه آنان به لوازم ديدگاه خويش به طور كامل توجه نداشته‌اند. از اين گذشته، به اعتراف آنان، هيچ مانع عقلي در خصوص حجيت خبر واحد در اعتقادات وجود ندارد. بنابراين، با توجه به آنكه به نظر ايشان عقيده نوعي فعل قلبي است، مي‌تواند مشمول ادله حجيت خبر شود.