عدالت از منظر ابوريحان بيروني

ابوريحان بيروني دانشمند و فيلسوف مسلمان ايراني از مهم ترين و تأثيرگذارترين چهره هاي علمي جهان اسلام در قرن چهارم هجري به شمار مي آيد. هدف ما در اين مقاله بررسي نظر بيروني پيرامون عدالت است. بنابراين به دنبال پاسخگويي به سه سوال در اين مقاله هستيم كه عبارتند از: برداشت بيروني نسبت به عدالت، چگونگي تشخيص عدالت و در نهايت، تبيين سازوكار نهادينه شدن عدالت در جامعه. براي اين منظور سه كتاب بيروني يعني تحقيق ماللهند ، الآثارالباقيه عن القرون الخاليه و الجماهر في الجواهر را مورد بررسي قرار مي دهيم. پس از بررسي هاي به عمل آمده معلوم شد كه بيروني عدالت را بيشتر مترادف با تناسب مي‌داند. بيروني براي تشخيص عدالت، توجه به ارزش‌هاي فرهنگي و اجتماعي هر جامعه را ضروري مي‌داند. بيروني همچنين معتقد است كه عدالت همواره در معرض خطر و نابودي در جامعه است و لذا يك حاكم عادل بايد همواره از آن پشتيباني و حمايت كند تا در جامعه نهادينه شده و تثبيت شود.