طبيعت شناسي سعدي و دلالتهاي آن در اهداف تربيت عقلاني

هدف اين پژوهش، تبيين ديدگاه سعدي در زمينۀ اهداف‌ تربيت عقلاني در ارتباط انسان با طبيعت است. براي رسيدن به اين هدف از روش توصيفي ـ تحليلي در قالب پژوهش نظري استفاده شده كه از طريق مطالعات كتابخانه‌اي، استخراج، استنباط و استنتاج مرتبط با آنها، انجام شده است. طبيعت، يكي از منابع مهم معرفت‌شناختي در فلسفه تعليم و تربيت است كه سهم مهمي در تربيت انسان دارد و پرورش و رشد قوۀ عقلاني در انسان به تربيت همه جانبه انسان در تعامل صحيح با طبيعت منجر مي‌گردد. نتايج پژوهش بيان مي‌كند كه در ديدگاه سعدي، «قرب الهي» هدف غايي و آخرت‌گرايي و پرهيز از دنياگرايي، خودشناسي، پرورش نفس و خودسازي، طاعت و بندگي حق‌تعالي و خداشناسي مي تواند به‌عنوان اهداف واسطه‌اي در حوزه تربيت عقلاني قلمداد شود. هم‌چنين طبيعت از جايگاه و قداست والايي برخوردار است و تجلّي اسما، صفات، عظمت و صنع الهي نردبان ترقّي و تعالي انسان براي رسيدن به «قرب الهي» خواهد بود. از سوي ديگر در ديدگاه سعدي ارتباط مطلوب بين طبيعت و انسان مستلزم تحول و صفاي باطن و بهره‌گيري از عقل و انديشه در مسير قرب الهي است و انسان از طريق تفكر در رازهاي آفرينش به توانايي و بينشي دست مي‌يابد كه قادر به دريافت حقايقي از طبيعت از قبيل درك آيات الهي، شگفتي‌ها و زيباييهاي طبيعت، رستاخيز، تسبيح و طاعت موجودات مي‌گردد و در نتيجه به جايگاه خويش به عنوان اشرف مخلوقات عالم و امانتدار الهي پي مي‌برد و به وظايف خويش عمل مي‌كند و به‌‌واسطۀ آن به هدايت در مسير قرب الهي دست مي‌يابد. بر اين اساس مي توان نتيجه گيري كرد كه با توجه به آراي تربيتي سعدي در زمينۀ ارتباط صحيح و عاقلانه انسان با طبيعت، امكان تحول سازندۀ عظيمي در تعليم و تربيت وي در رسيدن به سعادت ابدي وجود دارد.