مقبره گنبدسبز؛ عرصه تجلي ميراث معماري صفويه در مشهد مقدس

بقاع متبركه و اماكن آرامگاهي همواره از جايگاه ويژه اي در معماري ايران برخوردار بوده اند. يكي از مهم ترين عناصر و پديده هاي معماري دوره صفويه در مشهد، بناي آرامگاهي گنبدسبز مي باشد. نفاست و ويژگي هاي هنري و معماري بناي مذكور كه جلوه اي خاص به آن بخشيده است از جنبه هاي گوناگون تاريخي، هنري، مذهبي و اجتماعي قابل بحث و بررسي مي باشد. شاخصه هايي چون عناصر معماري ممتاز و تزيينات آن به فراخور اهميتي كه هر يك دارند، مي توانند بيانگر وجود رابطه ساختار و تزئينات بنا با عقايد شخصيت مدفون در آن، عوامل تأثيرگذار در شكل گيري بنا، مقايسه وجوه اشتراك و افتراق ويژگي هاي بنا با نمونه هاي مجاور و تأثير و تأثرات آن و هم چنين جايگاه بنا در سير تحول معماري بناهاي آرامگاهي مي باشند. روش تحقيق در اين مقاله از نوع توصيفي تحليلي بوده و مهم ترين ابزار گردآوري اطلاعات بر مبناي مطالعات كتابخانه اي و ميداني مي باشد. نتيجه حاصل از اين گفتار مبين اين مسأله است كه بناي گنبدسبز تداوم سبك هنر و معماري آرامگاهي دوره تيموري و قبل از آن بوده است و با توجه به منابع مكتوب و غيرمكتوب، ساخت بنا در دوره شاه عباس اول آغاز و در زمان شاه عباس دوم تكميل گرديد. شخصيت اصلي مدفون در بين شخصيت هاي مجهول، محمدمؤمن مشهدي مطمئن تر به نظر مي رسد و از ساير افراد مدفون در بنا، اطلاعي در دست نيست.