توتم در منظومه‌ هاي حماسي پس از شاهنامه با‌تكيه ‌بر منظومه ‌هاي گرشاسب ‌نامه، سام ‌نامه، كوش ‌نامه، برزونامه

انسان ابتدايي اسير طبيعت و جغرافياي زيستي خود بود و هر چيزي در اطرافش، رمز و راز غريبي داشت؛ به همين سبب براي زيستي كم‌خطرتر، باتوجه‌به دانش‌اش به بسياري از ترس‌ها تقدّس بخشيد. باورهاي توتمي برخاسته از چنين ضرورت و اقتضايي است. انسان ابتدايي‌اي كه به توتم باور دارد بر آن است كه برخي حيوانات و گياهان تأمين‌كننده خوراك آدمي، حامل روح اجداد قبيله و نگهدار و نگاهبان آن قوم و قبيله‌اند و بنابراين از ارزش و تقدّس ويژه‌اي برخوردار هستند. هدف اين پژوهش، بررسي توتم و نشانه‌هاي آن در منظومه‌هاي حماسي پس از شاهنامه است. اين منظومه‌ها دربردارنده بسياري از باورها و آيين‌هاي كهن ايراني پيش از ورود اسلام به ايران هستند؛ برخي از مهم‌ترين آنها مانند گرشاسب‌نامه، سام‌نامه، كوش‌نامه و برزونامه اساس كار اين پژوهش قرار گرفته است. با رديابي باورهاي توتمي در اين منظومه‌ها، نشانه‌هاي بسياري از قداست جانوراني مانند گاو، اسب، سيمرغ و پرستش گياهان و درختان، هم‌چنين نمونه‌هايي از توتم‌گرايي گياهي و افسانه‌هاي مربوط به گياه‌تباري و نقش درمانگري درختان و گياهان مشاهده مي‌شود كه نشان‌دهنده وجود توتميسم در اسطوره‌ها و باورهاي ايرانيان باستان است؛ چنين انديشه‌اي توجيهي براي نمونه‌هاي تابويي مثل منع كشتن و خوردن موجودات توتمي، در جامعه است.